logo
دوره 3، شماره 8 - ( 9-1404 )                   جلد 3 شماره 8 صفحات 20-27 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.22034/3.8.3

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
owji S, mousavi haji S R, ataei M, gholizadeh M. Spatial Structure Analysis and Urban Developments of Balakaft Neighborhood in the Historical District of Shiraz. JORS 2025; 3 (8) : 3
URL: http://jors-sj.com/article-1-64-fa.html
اوجی صدیقه، موسوی حاجی سید رسول، عطایی مرتضی، قلی زاده محمدرضا. تحلیل ساختار فضایی و تحولات اجتماعی محلۀ بالاکفت در بافت تاریخی شیراز. مکتب احیاء. 1404; 3 (8) :27-20

URL: http://jors-sj.com/article-1-64-fa.html

تحلیل ساختار فضایی و تحولات اجتماعی محلۀ بالاکفت در بافت تاریخی شیراز
صدیقه اوجی*1 ، سید رسول موسوی حاجی2 ، مرتضی عطایی2 ، محمدرضا قلی زاده3
1- گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران
2- گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران،
3- گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس بوشهر،
چکیده:   (1644 مشاهده)
محلۀ بالاکفت یکی از محلات تاریخی شهر شیراز به شمار می‌رود که بافت کالبدی ـ فضایی آن بازتابی از تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در طول زمان است. این تحقیق با هدف شناخت ساختار فضایی، ویژگی‌های کالبدی و تحولات اجتماعی این محله انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی اسناد تاریخی، نقشه‌ها، مشاهدات میدانی و منابع کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بالاکفت به‌عنوان یکی از محلات اصیل و قدیمی شیراز، ساختاری ارگانیک دارد که متأثر از ویژگی‌های طبیعی، نظام معیشتی پیشین و روابط اجتماعی سنتی شکل گرفته است. در گذر زمان، این ساختار به دلیل عوامل مختلفی چون توسعه شهری، تغییرات اقتصادی و مهاجرت، دچار دگرگونی شده، اما همچنان برخی عناصر اصلی بافت تاریخی خود را حفظ کرده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که با وجود تغییر در ترکیب جمعیتی و کاربری‌های فضایی، حس تعلق به محله و برخی مناسبات سنتی میان ساکنان باقی مانده است. نتایج پژوهش بر اهمیت حفظ هویت محله، بازشناسی عناصر ارزشمند تاریخی و تقویت رویکردهای مشارکتی در برنامه‌ریزی شهری تأکید دارد. این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاستگذاری‌های بازآفرینی بافت‌های تاریخی شهری به‌ویژه در شهرهایی با ساختار مشابه، مورد استفاده قرار گیرد.
شماره‌ی مقاله: 3
واژه‌های کلیدی: بالاکفت شیراز، بافت تاریخی، ساختار فضایی، تحولات اجتماعی، هویت محله‌ای
متن کامل [PDF 1150 kb]   (433 دریافت)    
سرمقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/5/15 | پذیرش: 1404/8/4 | انتشار: 1404/9/1
فهرست منابع
1. افسر، کرامت الله. (1374). تاریخ بافت قدیمی شیراز. ن‍ج‍م‍ن‌ آث‍ار و م‍ف‍اخ‍ر ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌: ن‍ش‍ر ق‍طره‌.
2. ﺑﺤﺮﻳﻨﻲ، ﺳﻴﺪﺣﺴﻴﻦ و ﻣﺠﺪزاده، ﻧﺮﺟﺲ. (1392). ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺤﻠﻪ در اﻳﺮان، ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ اﺑﻌﺎد و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي. اولین همایش ملی معماری، مرمت، شهرسازی و محیط زیست پایدار، همدان، ایران.
3. بهروزی، علی نقی. (1354). بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز. انتشارات اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس.
4. بی‌نا. (1367). سفرنامه بنادر و جزایر خلیج فارس از مهندسی ناشناخته در زمان محمد شاه قاجار 1250 تا 1264 قمری (م. ستوده، ویراستار.). موسسه فرهنگی جهانگیری.
5. جنید شیرازی، جنید بن محمود. (1364). تذکره هزار مزار (ع. نورانی، ویراستار وصال، ع. ابن جنید شیرازی.). کتابخانه احمدی.
6. جنید شیرازی، معین الدین جنید بن محمود. (1328). شد الازار فی خط الاوزارعن زوار المزار (م. قزوینی و ع. اقبال، ویراستاران). چاپ‌خانه مجلس.
7. حبیبی، سید محسن. (1382). چگونگی الگوپذیری و تجدید سازمان استخوانبندی محله. هنرهای زیبا، 13(13)، 32-39.
8. زرکوب شیرازی، احمدبن ابی الخیر (1390). تاریخ شیراز (تصحیح و توضیح: اکبر نحوی). دانش‌نامه فارس.
9. زمانی، بهادر و شمس، سارا (1393). ضرورت اتخاذ رویکرد محله-مبنا در احیای بافت های تاریخی شهرها. هفت شهر، بهار و تابستان 1393(45 و 46)، 72-93.
10. زیانی، جمال. (1396). گل‌گشتی در شیراز (گذشته و حال). نوید شیراز.
11. سامی، علی. (1363). شیراز شهر جاویدان. نوید شیراز.
12. فرصت شیرازی، محمد نصیر. (1377). آثار عجم (م. رستگار فسایی، ویراستار، جلد 2). امیرکبیر.
13. فسایی، حسن بن حسن. (1378). فارس‌نامه ناصری (م. رستگار فسایی، ویراستار، جلد 2). امیرکبیر.
14. قلعه‌نویی، محمود؛ معززی مهرطهران، امیرمحمد و شاکرمی، عاطفه (1395). بررسی نقش فرهنگ در احیا محلات تاریخی (با تاکید بر رویکرد محله فرهنگی). پژوهش در هنر و علوم انسانی، ۱(1)، 43-54.
15. مستوفی، حمدالله بن ابی بکر. (1389). نزهه القلوب (گ. لسترانج، ویراستار.). اساطیر.
16. ندیم، مصطفی. (1398). جغرافیای تاریخی شیراز در سده‌های هفتم و هشتم هجری (ک. حسن‌لی، ف. معینی، ویراستاران). نشر خاموش.
17. Abdolahi, M., Tavakolinia, J., & Sarrafi, M. (2010). Theoretical Study of the Concept of Neighborhood and its Redefinition with Emphasis on the Conditions of Urban Neighborhoods of Iran. Human Geography Research, 42(2), 82-103.
18. Abru, H. (2001). A Persian embassy to China: being an extract from Zubdatu't Tawarikh of Hafiz Abru (K.M. Maitra, Trans.). New York‬: ‎Paragon Book Reprint Crop. (Original work published 1970)
19. Bahrimoghadam, A., & Yousefifar, Sh. (2014). Social-Cultural Factors in Forming District in Iranian-Islamic City and its Functions. The Journal of Islamic History and Civilization, 9(1), 101-116.
20. Curzon, G. N. (1983). Persia and the Persian Question (G. Vahid Mazandarani, Trans.). Elmi Va Farhangi. (Original work published 1829)
21. Daneshpour S. A., & Salaripour A. (2017). Prioritizing Strategic Alternative for Improvement of Neighborhood Attachment Using QFD Process, Case Study: Golar District, Rasht City. Journal of Studies of Human Settlements Planning, 12(1), 119-137. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jshsp/Article/1030710
22. Eftekhary, K. (2015). Analytical Approaches to Traditional Urban Patterns for Providing a Guideline of the Historic Axis Structures of Middle Cities (Case study: Miyaneh city). Bagh-e Nazar, 12(34), 25-36.
23. Eghtesadi, N. (2014). Citizen Participation; The Key to Social Sustainable Development in Urban Communities. Hoviatshahr, 7(16), 81-96. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359562.1392.7.16.8.2
24. Eslami, A., & Aminzadeh, B. (2013). A Comparative Study on the Concept and Design Principles of Iranian Mahalleh and Western Neighborhood. Hoviatshar, 7(13), 33-45. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359562.1392.7.13.4.2
25. Fadaee nejad, S., & Karampour, K. (2006). Study of the process of changes in texture and its effect on amnesia of ancient textures (the case of Odlajan canton -Tehran). Bagh-e Nazar, 3(6), 82-100.
26. Ghalekhani, G., & Doroodi, M. (2020). An Etymological Study of Toponyms in Shirazi Dialect. Journal of Sociolinguistics, 3(1), 103-114. [DOI:10.30473/il.2020.47053.1272]
27. Gharavi Khansari, M. (2018). From Traditional to Contemporary Neighborhood, A Study on Revitalizing Neighborhood Identity in Contemporary City. Armanshahr Architecture & Urban Development, 10(21), 61-76.
28. Hammersley, M., & Atkinson, P. (2019). Ethnography: Principles in practice (4th ed.). Routledge. [DOI:10.4324/9781315146027]
29. Hemmati, M., Amiri, A., Nafisi, G., Shokooh, S., Purbolourchian, E., & Ehsani Oskuei, S. F. (2020). Recognition and Evaluation of Landscape Elements of Gorgan during the era of transformation. Journal of Art and Civilization of the Orient, 8(27), 27-38. [DOI:10.22034/jaco.2020.217703.1140]
30. Hosseini, S. F., & Soltani, M. (2018). A comparative investigation and analysis between the neighborhood concept in the traditional urban system in Iran and its similar patterns in contemporary period. Bagh-e Nazar, 15(60), 15-28. [DOI:10.22034/bagh.2018.62761]
31. Karimian, H. (2010). Space and society at Bam: An archaeological investigation of Iranian urban space. [Doctoral dissertation, University of Bradford].
32. Kramer, C. (1982). Village ethnoarchaeology: rural Iran in archaeological perspective. Academic Press. [DOI:10.1016/C2013-0-11003-3]
33. Mahmoudi Farahani, L., & Lozanovska, M. (2015). The social life of historical neighbourhoods: case study of a Middle Eastern city, Shiraz. Journal of Architecture and Urbanism, 39(3), 176-187. [DOI:10.3846/20297955.2015.1088416]
34. Mansouri, S. A., & Hemmati, M. (2021). An Evaluation of Persian-Speaking Researchers' Description and Interpretations of the Spatial Organization of Cities. Bagh-e Nazar, 17(92), 5-18. [DOI:10.22034/bagh.2020.214720.4421]
35. Mickel, A., & Knodell, A. R. (2015). We wanted to take real information: public engagement and regional survey at Petra, Jordan. World Archaeology, 47(2), 239-260. [DOI:10.1080/00438243.2015.1017002]
36. Molaei, A., & Ayashm, M. (2019). The Situation of Social Factors in the Forming of Iranian Cities Structure's. Urban and Rural Management, 17(53), 121-140. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2375-en.html
37. Moosavi, M., Habib, F., & Majedi H. (2017). Re-identification of Spatial-physical Characteristics of Old Texture of City in Iran. Hoviatshahr, 10(4), 19-28. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359562.1395.10.4.2.3
38. Morgan, C., Carter, R., Aziz, F.A., & Al Thani, M. (2022). Public Archaeology and Engagement in the Origins of Doha and Qatar Project. In: Badran, A., Abu-Khafajah, S., Elliott, S. (eds.), Community Heritage in the Arab Region (pp. 89-112). One World Archaeology. Springer, Cham. [DOI:10.1007/978-3-031-07446-2_5]
39. Nasr, T. (2016). A Comparative Study of How to Renovate Historical Fabrics in the UK, France, the USA and Iran (Shiraz). Journal of Sustainable Development, 9(6), 168. https://EconPapers.repec.org/RePEc:ibn:jsd123:v:9:y:2016:i:6:p:168 [DOI:10.5539/jsd.v9n6p168]
40. Pakseresht, S., & Guardia Bassols, M. (2018). From the so-called Islamic City to the Contemporary Urban Morphology: the Historic Core of Kermanshah City in Iran as a Case Study. En 24th ISUF International Conference. Book of Papers. Editorial Universitat Politècnica de València. 689-695. [DOI:10.4995/ISUF2017.2017.5210]
41. Papoli-Yazdi, L. (2021). The archaeology of a marginal neighborhood in Tehran, Iran: garbage, class, and identity. World Archaeology, 53(3), 547-562. [DOI:10.1080/00438243.2022.2036634]
42. Paymanfar, S., & Zamani, B. (2019). A Paradigm Model of Traditional Iranian Neighborhood (Mahalleh): A Grounded Theory Approach. Space and Culture, 25(4), 689-705. [DOI:10.1177/1206331219892529]
43. Rapoport, A. (1990). The meaning of the built environment: A nonverbal communication approach. University of Arizona Press.
44. Sandercock, L. (2003). Out of the closet: The importance of stories and storytelling in planning practice. Planning Theory & Practice, 4(1), 11-28. [DOI:10.1080/1464935032000057209]
45. Smith, L. (2010). Ethics or social justice?: heritage and the politics of recognition. Australian Aboriginal Studies, (2), 60-68. https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.766952711107129
46. Waterton, E., & Watson, S. (Eds.). (2013). Heritage and community engagement: Collaboration or contestation?. Routledge. [DOI:10.4324/9781315875064]
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.