چکیده: (25 مشاهده)
با تغییر شیوه زندگی و گسترش شهرنشینی، کاروان‌سراها در نقش اقامتگاه‌های مسافران غیرفعال و متروکه شدند و کاربری خود را از دست دادند. بر اثر گذشت زمان و فرسوده‌شدن مواد و مصالح و دخل و تصرفات نادرست در کاروان‌سراها، عدم مراقبت و شرایط محیطی سبب شد که این بناهای فاقد کاربری، متروکه و منزوی شوند و دچار آسیب‌‌‌های متعددی شو. د.این آسیب‌‌‌های انسانی، طبیعی و فنی باعث فرسوده‌شدن کالبد کاروان‌سراها شده و با عدم رسیدگی به‌موقع کاروان‌سراها، سبب شده بخش‌‌‌‌ها یا بخشی از پیکره کالبدی خود را از دست بدهند. هدف از نگارش این مقاله یافتن وجوه اشتراک و افتراق خصوصیات معماری کاروانسراهای سلجوقی منطقه قم و تهران است. این مقاله به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که: چگونه می‌توان با مطالعه مقایسه ای گونه شناسی کاروانسرای قلعه‌سنگی رباط کریم با دیگر کاروانسراهای مشابه راهکارهایی برای بازیابی بخش‌های ازدست‌رفته یا مرمت بخش‌های آسیب‌دیده ارائه کرد؟ نتیجه کاربردی این پژوهش استفاده از مطالعه مقایسه‌‌ای عناصر معماری کاروان‌سراها در جهت بازیابی و مرمت بهینه آنها است. در این پژوهش چهار کاروانسرای دیگر که هم شیوه کاروان‌سرایی قلعه سنگی رباط کریم است انتخاب شده و به‌صورت مقایسه‌‌ای مطالعه می‌شوند تا وجوه افتراق و اشتراک آنها نمایان شود، روش تحقیق کیفی است و از روش موردپژوهی (چند موردی مبسوط) استفاده شده است و راهبرد آن تاریخی است. روش گردآوری اطلاعات بر اساس مطالعات کتابخانه‌‌ای و بررسی اسناد و مدارک معماری کاروان‌سراها و مطالعات میدانی است. این تحقیق برای اولین‌بار به‌صورت جامع به بازیابی عناصر کالبدی معماری کاروانسرای قلعه سنگی رباط کریم پرداخته و ازاین‌حیث پژوهش حاضر متمایز است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بر اساس گونه‌‌شناسی و مطالعه مقایسه‌‌ای می توان فضاها را بهینه تر مرمت کرد. این ارزیابی بر اساس مطالعه شباهت‌‌‌‌ها و تفاوت‌‌‌های عناصر اصلی معماری نظیر دستگاه ورودی، ایوان، حیاط، اتاق، شترخان، شاه‌نشین و برج‌‌‌های نگهبانی شکل خواهد گرفت. این تحقیق مشخص ساخت که کاروان‌سراهایی که در یک بازه زمانی و مکانی مشترک و در یک مسیر اجتماعی مشترک هستند علی‌رغم تفاوت عناصر و اجزای کاروان‌سراها دارای شباهت‌‌‌های معماری زیادی هستند که در مرمت می‌توان از آنها مدد جست. این مطالعه منجر بدین خواهد شد که کاروان‌سراهایی که در یک گستره فرهنگی و اجتماعی هستند و ویژگی‌‌‌های مشترک معماری دارند، قابلیت بازیابی فضاهای ازدست‌رفته و مرمت بهینه‌تر را دارند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |