دوره 4، شماره 11 - ( 12-1405 )
جلد 4 شماره 11 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
hojati N, Momtahen M, Omranipour A. The Economic and Commercial Life of Najafabad from the Safavid to the Qajar Period. JORS 2027; 4 (11) : 6
URL: http://jors-sj.com/article-1-121-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-121-fa.html
حجتی ندا، ممتحن مهدی، عمرانی پور علی. حیات اقتصادی و بازرگانی نجف‌آباد از صفویه تا قاجار. مکتب احیاء. 1405; 4 (11)
ندا حجتی*1 
، مهدی ممتحن2 ، علی عمرانی پور3
، مهدی ممتحن2 ، علی عمرانی پور3
1- گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران
2- گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران،
3- گروه معماری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
2- گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران،
3- گروه معماری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
چکیده: (854 مشاهده)
نجف‌آباد از شهرهای برنامه‌ریزی‌شده دوره صفوی است که در پیوند با سیاست‌های اقتصادی و امنیتیِ اصفهان شکل گرفت و به‌تدریج در شمار کانون‌های تولید و مبادله در حوزه پیرامونی پایتخت صفوی قرار گرفت. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین مؤلفه‌های سازنده ساختار اقتصادی نجف‌آباد و چگونگی تعامل آن با نظام اقتصادی اصفهان از دوره صفویه تا قاجار است. پژوهش حاضر با هدف پاسخ‌گویی به این پرسش، با روش تاریخی ـ تحلیلی و بر پایه داده‌های حاصل از منابع کتابخانه‌ای، سفرنامه‌ها، متون تاریخی و گزارش‌های محلی انجام شده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد نجف‌آباد، اگرچه بر باغداری و دامداری استوار بود، در عمل برآیندِ پیوندی پویا میان تولیدات کشاورزی، صنایع تبدیلی، پیشه‌های شهری و مبادلات بازارمحور به‌شمار می‌رفت. در این میان، زیرساخت‌های آبی، به‌ویژه شبکه قنوات، در گسترش تولید و پایداری معیشت نقشی اساسی داشتند و صنایع تبدیلی، به‌ویژه عصارخانه‌ها و آسیاب‌ها، با تبدیل مواد خام به کالاهای دارای ارزش افزوده، زمینه پیوند اقتصاد محلی با شبکه مبادلات منطقه‌ای را فراهم می‌کردند. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد نجف‌آباد در تعامل مستمر با اصفهان شکل گرفت؛ تعاملی که از یک‌سو بیانگر وابستگی کارکردی این شهر به مرکز و از سوی دیگر نشان‌دهنده نقش مؤثر آن در تأمین کالا و گردش اقتصادی منطقه بود. در مجموع، نجف‌آباد در فاصله صفویه تا قاجار، نه صرفاً به‌عنوان سکونتگاهی کشاورزی، بلکه به‌مثابه شهری با اقتصادی چندوجهی و متکی بر پیوند تولید، فرآوری و مبادله تکوین یافت و جایگاه خود را در نظام اقتصادی ناحیه‌ای تثبیت کرد.
یافته‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد نجف‌آباد، اگرچه بر باغداری و دامداری استوار بود، در عمل برآیندِ پیوندی پویا میان تولیدات کشاورزی، صنایع تبدیلی، پیشه‌های شهری و مبادلات بازارمحور به‌شمار می‌رفت. در این میان، زیرساخت‌های آبی، به‌ویژه شبکه قنوات، در گسترش تولید و پایداری معیشت نقشی اساسی داشتند و صنایع تبدیلی، به‌ویژه عصارخانه‌ها و آسیاب‌ها، با تبدیل مواد خام به کالاهای دارای ارزش افزوده، زمینه پیوند اقتصاد محلی با شبکه مبادلات منطقه‌ای را فراهم می‌کردند. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد نجف‌آباد در تعامل مستمر با اصفهان شکل گرفت؛ تعاملی که از یک‌سو بیانگر وابستگی کارکردی این شهر به مرکز و از سوی دیگر نشان‌دهنده نقش مؤثر آن در تأمین کالا و گردش اقتصادی منطقه بود. در مجموع، نجف‌آباد در فاصله صفویه تا قاجار، نه صرفاً به‌عنوان سکونتگاهی کشاورزی، بلکه به‌مثابه شهری با اقتصادی چندوجهی و متکی بر پیوند تولید، فرآوری و مبادله تکوین یافت و جایگاه خود را در نظام اقتصادی ناحیه‌ای تثبیت کرد.
شماره‌ی مقاله: 6
فهرست منابع
1. الاصفهانی، محمدمهدی ابن محمدرضا. (۱۳۶۸). نصف جهان فی تعریف الاصفهان (م. ستوده، ویراستار، چاپ دوم). انتشارات امیرکبیر.
2. آل‌داوود، سیدعلی. (1368). دو سفرنامه از جنوب ایران در سال‌های 1256ه.ق و 1307ه.ق. امیرکبیر.
3. تحویلدار، میرزا حسین. (1343). جغرافیای اصفهان (م. ستوده، ویراستار). دانشگاه تهران.
4. توکلی نجف‌آبادی، محبوبه.(۱۳۸۹). بررسی عوامل مؤثر بر افت کیفیت فرش دستباف در نجف‌آباد [پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه هنر تهران].
5. تیموری، مرتضی. (۱۳۹۵). صناعات دستی شهرستان نجف‌آباد_اصفهان. چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی.
6. جابری انصاری، میرزا حسن. (1378). تاریخ اصفهان و ری. مشعل اصفهان.
7. جناب، میرسیدعلی. (۱۳۷۱). الاصفهان (ع. نصر، ویراستار، چاپ دوم). گلها.
8. خلیلی، فضل‌الله. (1395). مقدمه‌ای بر تاریخ و فرهنگ مردم نجف‌آباد. مهر زهرا.
9. رنجبر نجف‌آبادی، زهرا. (1390). باستان شناختی نجف‌آباد، تأملی بر چگونگی شکل‌گیری و تحول شهر در دورۀ صفویه [پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران].
10. سازمان نقشه‌برداری کشور. سامانه ارائه خدمات و محصولات سازمان نقشه‌برداری کشور. https://eshop.ncc.gov.ir
11. شیروانی، حاج زین‌العابدین. (۱۳۶۲). بستان‌السیاحه (سیاحتنامه). بیتا.
12. صالحی نجف‌آبادی، زهرا. (۱۳۹۷). شناخت ساختار شهر نجف‌آباد در دورۀ قاجاریان [پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه شهید بهشتی].
13. کرباسی، عاطفه. (1384). طراحی پارک ورودی شهر نجف‌آباد [پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران].
14. مرکز آمار ایران. https://amar.org.ir
15. نفیسی، سعید. (1388). کلیات اشعار و آثار شیخ‌بهایی. چکامه.
16. یزدانی نجف‌آبادی، علی.(۱۳۹۶). رساله دیاریه خوراکوشک ( بیت و برانداز ساختارهای جغرافیایی، تاریخی، اقتصادی و اجتماعی نجف‌آباد، ویراست پروپیمانی از دیباچه دیار‌نون). مهر زهرا.
17. Brugsch, H. K. (1983). Reise der k. preussischen Gesandtschaft nach Persien (H. Kurdbache, Trans.). Etelaat. (Original work published 1863)
18. Chardin, J. (1957). Voyages de Monsieur le chevalier Chardin en Perse (M. Abasi, Trans.). Amirkabir. (Original work published 1711)
19. D'Allemagne, H. (1956). Du Khorassan au pays des Backhtiaris: trois ans de voyage en Perse (A. Farahvash, Trans.). Amirkabir. (Original work published 1911)
20. Flandin, E. N., & Pascal Coste, X. (1957). Voyage en Perse (H. Noorsadeghi, Trans.). Ashrafi (Original work published 1851)
21. Ghayour Najafabad, H. & Sharifi najafabadi, R. (2011). The design of Najafabad,A display of governing thought of regional planning in Safavid era. Geographical Research, 26(103), 1-26.
22. Hoeltzer, E. (1976). Persien vor 113 Jahren (M. Asemi, Trans.). Ministry of Culture and Art, Iranian Anthropology Center. (Original work published 1975)
23. Hojati Najafabadi, N., Momtahen, M., & Omranipour, A. (2026). Residential and Livelihood Patterns in Najafabad's Historic Houses. Bagh-e Nazar, 23(155), 57-70. [DOI:10.22034/bagh.2026.525103.5835]
24. Nasiri, M. (2003). Rugs, Persian. Parang.
25. Savory, R. (2003). Iran Under the Safavids (K. Azizi, Trans.). Markaz. (Original work published 1980)
26. Siegfried, A. (1964). L'ame des peoples (A. Aram, Trans.). Tehran. (Original work published 1950)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |