دوره 4، شماره 10 - ( 3-1405 )                   جلد 4 شماره 10 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Foroozandeh M R, dalvand Z. Place-Based Development in Vulnerable Urban Fabrics. , JORS. 2026; 4 (10) : 6
URL: http://jors-sj.com/article-1-112-fa.html
فروزنده محمدرضا، دالوند زهرا. توسعۀ مکان‌محور در بافت‌های آسیب‌پذیر شهری. , مکتب احیاء. 1405; 4 (10)

URL: http://jors-sj.com/article-1-112-fa.html


1- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشگاه شهید بهشتی، ایران،
چکیده:   (1484 مشاهده)
بافت‌های آسیب‌پذیر شهری، به‌ویژه بافت‌های فرسوده و تاریخی، در دهه‌های اخیر عمدتاً در چارچوبی کمّی و پوزیتویستی فهم و مدیریت شده‌اند؛ رویکردی که با تقلیل این بافت‌ها به «مناطق بیمار» و تمرکز بر شاخص‌های صرفاً کالبدی و تراکمی، از درک ماهیت مکان‌مند و ظرفیت‌های درونی آن‌ها بازمانده است. این مقاله با اتکا به رویکردی نظری-تحلیلی، به بازخوانی مفهوم «توسعۀ مکان‌محور» در مواجهه با بافت‌های آسیب‌پذیر شهری می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه جابه‌جایی کانون توجه از «مسئله‌مند بودن» به «ظرفیت‌مند بودن» این بافت‌ها، می‌تواند مبنایی برای بازآفرینی پایدار و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان فراهم آورد. پژوهش حاضر با مرور انتقادی ادبیات شهرسازی و بازآفرینی، و تحلیل ویژگی‌های متمایز بافت‌های تاریخی و فرسوده از جمله هویت تاریخی- مکانی، پیوندهای اجتماعی و محله‌ای، رواج زندگی پیاده، و امکان فعال‌سازی ظرفیت‌های گردشگری و اقتصادی مبتنی بر میراث، استدلال می‌کند که رویکرد مکان‌محور در دو گام سامان می‌یابد: نخست، نفی نگاه پوزیتویستی و پاسخ‌های شتاب‌زده و صرفاً کمّی به بافت‌های آسیب‌پذیر، و سپس، سازمان‌دهی مداخلات توسعه‌ای بر اساس ظرفیت‌های مکانی به‌مثابه «مزیت افزوده» در تبدیل چالش‌ها به فرصت‌های رشد. یافته‌های نظری مقاله نشان می‌دهد که اتخاذ رویکرد مکان‌محور، نه فقط به بهبود شاخص‌های کالبدی و عملکردی، بلکه به تقویت انسجام اجتماعی، ارتقای امنیت، بهبود سلامت شهری، و افزایش ارزش‌های معنوی و اقتصادی مکان منجر می‌شود و می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی بازآفرینی در بافت‌های آسیب‌پذیر شهری به‌کار رود.
 
شماره‌ی مقاله: 6
متن کامل [PDF 367 kb]   (415 دریافت)    
سرمقاله: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/12/21 | پذیرش: 1405/2/18 | انتشار: 1405/3/2

فهرست منابع
1. امجد، محمد و سلطانی، ایرج. (1398). راهبردهایی به منظور کاهش آسیب پذیری بافت های تاریخی در برابر زلزله مطالعه ی موردی: بافت تاریخی شهر یزد. نشریه مدیریت بحران، 8(2)، 17-32.
2. بیطرفان، علی؛ حسینی، سید باقر؛ جلالی، غلامرضا؛ یزدانفر، سید عباس و نوروزیان، سعید. (1399). طراحی و سامان دهی محلات و بافت های فرسوده با رویکرد پدافند غیرعامل (نمونه موردی: بافت فرسوده محله اوین). نشریه علمی شهر ایمن، 3(1)، 36-55. [DOI:10.22034/ispdrc.2020.705327]
3. حبیبی، سیدمحسن و حسین‌زاده فومشی، ماریا. (1400). بررسی چالش های اجتماعی و فرهنگی ساماندهی بافت های آسیب پذیر شهری (مطالعه موردی: محله حصیرفروشان از بافت قدیم شهر بابل). فصلنامه هویت شهر، 15(46)، 45-58.
4. درودی، محمدهادی و سلیمانی‌مقدم، هادی. (1397). ارزیابی و تحلیل میزان ناپایداری بافت های شهری در برابر زلزله (نمونه موردی کلانشهر مشهد). مجله جغرافیا و روابط انسانی، 1(3)، 589-608.
5. صدیقی ارفعی، فریبرز و چشم براهی، صدیقه. (1394). الگوهای رونق بخشی نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده شهری. همایش ملی بافت های فرسوده و تاریخی شهری: چالش ها و راهکارها.
6. عباس‌زادگان، مصطفی؛ بیدرام، رسول و مختارزاده، صفورا. (1392). نگاهی ساختاری به اصلاح شبکه معابر در بافت های فرسوده جهت حل مشکل نفوذپذیری و انزوای فضای این محلات؛ نمونه موردی بافت های فرسوده شهر مشهد. نشریه مدیریت شهری، 10(30)، 163-178.
7. عندلیب، علیرضا؛ مسعود، محمد و یوسفی‌آذر، سوگند، (1393). تاثیر توسعه شهر تهران بر گسترش بافت های فرسوده (مشکلات و تنگناهای محله هفت چنار- بریانک از منظر گسترش بافت فرسوده). باغ نظر، 11(30)،3-14.
8. متولی حبیبی، فرید و برقچی، معصومه. (1394). شناسایی عوامل موثر جهت کاهش آسیب پذیری در بافت های فرسوده شهری بر اساس ملاحظات پدافند غیر عامل (نمونه موردی بافت فرسوده قلعه آبکوه مشهد). پژوهشنامه خراسان بزرگ، 6(19)، 77.
9. محمدپور، صابر؛ زالی، نادر و پوراحمد، احمد. (1395). تحلیل شاخص های آسیب پذیری در بافت های فرسوده شهری با رویکرد مدیریت بحران زلزله (مطالعه موردی: محله سیروس تهران). فصلنامه پژوهش های جغرافیای انسانی، 48(95)، 33-52.
10. محمدی ششکل، فائزه؛ سجادزاده، حسن و فتحی، صادق. (1398). تحلیل مولفه های موثر بر ایمنی کالبدی در الگوهای پدافند غیر عامل (مورد مطالعه: بافت آسیب پذیر شهر کاشان). فصلنامه شهر ایمن.
11. میرشفیعی، محبوبه‌سادات؛ کرکه‌آبادی، زینب و ارغان، عباس. (1400). بررسی ظرفیت های توسعه درونی اراضی ناکارآمد و فرسوده مطالعه موردی: مناطق 4 و 14 تهران. فصلنامه شهر پایدار، 4(1)، 87-104.
12. نصر، طاهره. (1396). جستاری در ارزیابی اقدامات نوسازی بافت های فرسوده شهری ایران (در قیاس با تجارب نوسازی جهانی) در راستای توجه به اهداف توسعه پایدار. فصلنامه برنامه ریزی منطقه‌ای، 27(7).
13. یوسفی‌مقدم، فرانک. (1400). بررسی نقش انگیزشی سیاست های تشویقی در روند نوسازی و بازسازی بافت فرسوده در سالهای 1390تا 1392 در منطقه 17 شهر تهران- محله بلورسازی. نشریه رویکردهای نوین در علوم مدیریت، 2(2)، 43-53.
14. Carmona, M. (2019). Place value & the ladder of place quality. Place Alliance & Design Network.
15. Lennert, J., Csatári, B., Farkas, J. Z., & Mezőszentgyörgyi, D. (2015). Locality-based and place-based development in theory and practice-an example of the Hungarian countryside. DETUROPE: Central European Journal of Tourism and Regional Development, 7(2), 14-27. [DOI:10.32725/det.2015.013]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.