دوره 3، شماره 9 - ( 12-1404 )
جلد 3 شماره 9 صفحات 75-64 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rafiei Dehaghani V, mansouri S, atashinbar M. Rethinking Urban Development in Pilgrimage Contexts: A Place-Based Analysis of Spatial Structure Transformations Around the Holy Shrine of Fatima Masumeh in Qom. JORS 2026; 3 (9) : 6
URL: http://jors-sj.com/article-1-107-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-107-fa.html
رفیعی دهاقانی وحید، منصوری سیدامیر، آتشینبار محمد. بازاندیشی توسعهشهری در بافتهای زیارتی با تأکید بر رویکرد مکانمحور تحلیل تحولات ساختار فضایی پیرامون حرم حضرت معصومه (س) در قم. مکتب احیاء. 1404; 3 (9) :64-75
1- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
3- دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران،
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
3- دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران،
چکیده: (39 مشاهده)
تحولات توسعه شهری در پیرامون اماکن مقدس، فراتر از مداخلات کالبدی، بر ساختار فضایی، هویت اجتماعی و نظام اقتصادی شهر اثرگذار است. شهر قم بهعنوان یکی از کانونهای مذهبی ایران، طی دهههای اخیر شاهد مداخلات گسترده در محدوده پیرامونی حرم حضرت معصومه(س) بوده است؛ مداخلاتی که عمدتاً با هدف ارتقای ظرفیت زیارتی و ساماندهی خدمات انجام شده، اما پیامدهای چندلایهای بر ساختار فضایی و تجربه زیسته ساکنان برجای گذاشته است. مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین چگونگی تأثیر فرایند توسعه شهر قم بر ساختار فضایی پیرامون حرم در چارچوب رویکرد توسعه مکانمحور است. پژوهش با رویکردی کیفی و تفسیری و با اتکا بر تحلیل اسناد تاریخی و معاصر، نقشهها، طرحهای مصوب و مطالعات شهری انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق بر سه مؤلفه اصلی توسعه مکانمحور شامل بعد اجتماعی–فرهنگی، کالبدی–فضایی و اقتصادی–عملکردی استوار است. تحلیل تحولات در سه مرحله شامل بازسازی روند تاریخی، تطبیق با شاخصهای نظری و تبیین الگوی غالب مداخله انجام گرفت. یافتهها نشان میدهد که جهتگیری غالب توسعه در محدوده مورد مطالعه، مبتنی بر ارتقای ظرفیت کالبدی و خدمات زیارتی بوده و در نتیجه آن، تعادل میان ابعاد اجتماعی، فضایی و اقتصادی دچار اختلال شده است. تغییر ترکیب جمعیتی، تضعیف شبکههای اجتماعی محلی، جایگزینی ساختار ریزدانه با بافت درشتمقیاس و گذار از اقتصاد محلهمحور به الگوی سرمایهمحور از مهمترین پیامدهای این روند است. نتایج پژوهش تأکید میکند که تداوم مداخلات بدون بازتنظیم بر مبنای اصول توسعه مکانمحور، میتواند به تضعیف هویت تاریخی و کیفیت تجربه مکان منجر شود. بر این اساس، تقویت مشارکت ساکنان، حمایت از اقتصاد درونزا و توجه به مقیاس انسانی در طراحی فضایی، بهعنوان الزامات بازآرایی سیاستهای توسعه در بافتهای مذهبی–تاریخی پیشنهاد میشود.
شمارهی مقاله: 6
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |