دوره 3، شماره 7 - ( 6-1404 )
جلد 3 شماره 7 صفحات 33-20 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahmanpour Zanjani A, kalami M. Investigating the physical and functional impacts of downtown development plans on its surrounding historical context Study case: Sabzeh-e-Meydan, Zanjan. JORS 2025; 3 (7) : 3
URL: http://jors-sj.com/article-1-99-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-99-fa.html
رحمانپور زنجانی علی، کلامی مریم. بررسی تأثیرات کالبدی و عملکردی برنامه‌های توسعۀ مرکز بر بافت تاریخی اطراف آن نمونه موردمطالعه: سبزه‌میدان شهر زنجان. مکتب احیاء. 1404; 3 (7) :20-33
1- استادیار گروه معماری دانشکدۀ فنی و مهندسی دانشگاه زنجان، rahmanpour@znu.ac.ir
2- استادیار گروه معماری دانشکدۀ فنی و مهندسی دانشگاه زنجان، kalami@znu.ac.ir
2- استادیار گروه معماری دانشکدۀ فنی و مهندسی دانشگاه زنجان، kalami@znu.ac.ir
چکیده: (1744 مشاهده)
بیان مسئله: بافت‌های تاریخی شهرهای ایران، به‌ویژه در مراکز شهری، با چالش‌هایی همچون فرسودگی کالبدی و تغییرات عملکردی مواجه هستند. برنامه‌های توسعۀ مرکز شهر با هدف ارتقای کیفیت فضاهای عمومی و تقویت کارکردهای شهری اجرا می‌شوند، اما برخی موجب اختلال در ساختار تاریخی و کاهش انسجام اجتماعی محلات می‌شوند. این پژوهش با هدف بررسی اثرات برنامه توسعۀ سبزه‌میدان زنجان در دو بعد کالبدی و عملکردی بر ساختار مرکز تاریخی و بافت پیرامونی آن انجام شده است.
روش تحقیق: روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعۀ موردی است. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و برنامه‌های توسعه به همراه بازدید میدانی و مشاهده رفتار افراد انجام و اطلاعات به‌دست‌آمده با روش تحلیل محتوا و استدلال منطقی موردبررسی قرار گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌های بررسی پروژه سبزه‌میدان زنجان نشان می‌دهد که هرچند این طرح با افزایش حضورپذیری، تعاملات اجتماعی و ارتقای کیفیت فضای شهری همراه بوده، اما با ایجاد فضاهای یکپارچه به‌جای شبکه خرد محله‌ای، سلسله‌مراتب تاریخی، مراکز محلات و فضاهای جمعی خرد را تضعیف کرده است. کاهش تنوع کاربری‌های اجتماعی، تجاری و مذهبی در سطح محلات و انتقال فعالیت‌ها به مرکز شهر، تمرکز عملکردی و افت حیات محله‌ای را در پی داشته و موجب اختلال در دسترسی محلی، کاهش امنیت و افزایش کاربران غیرمحلی شده است. بااین‌حال، مداخلات بخش جنوبی همچون پیاده‌راه‌سازی و احیای سبزه‌میدان، با بهبود دسترسی شهری و تقویت ارتباط بصری، حضورپذیری و فعالیت‌های اجتماعی در مقیاس فرامحله‌ای را تقویت کرده است.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش تأکید دارد که موفقیت برنامه‌های توسعه در بافت‌های تاریخی مستلزم توازن میان ملاحظات کالبدی و عملکردی، حفظ پیوندهای اجتماعی محله‌ای و تقویت کیفیت زیست است. این مطالعه نشان می‌دهد که مداخلات مکان‌محور و توجه به مؤلفه‌های توسعۀ مکان‌مند، می‌تواند ضمن ارتقای عملکرد شهری، به حفظ انسجام بافت تاریخی کمک کند.
روش تحقیق: روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعۀ موردی است. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و برنامه‌های توسعه به همراه بازدید میدانی و مشاهده رفتار افراد انجام و اطلاعات به‌دست‌آمده با روش تحلیل محتوا و استدلال منطقی موردبررسی قرار گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌های بررسی پروژه سبزه‌میدان زنجان نشان می‌دهد که هرچند این طرح با افزایش حضورپذیری، تعاملات اجتماعی و ارتقای کیفیت فضای شهری همراه بوده، اما با ایجاد فضاهای یکپارچه به‌جای شبکه خرد محله‌ای، سلسله‌مراتب تاریخی، مراکز محلات و فضاهای جمعی خرد را تضعیف کرده است. کاهش تنوع کاربری‌های اجتماعی، تجاری و مذهبی در سطح محلات و انتقال فعالیت‌ها به مرکز شهر، تمرکز عملکردی و افت حیات محله‌ای را در پی داشته و موجب اختلال در دسترسی محلی، کاهش امنیت و افزایش کاربران غیرمحلی شده است. بااین‌حال، مداخلات بخش جنوبی همچون پیاده‌راه‌سازی و احیای سبزه‌میدان، با بهبود دسترسی شهری و تقویت ارتباط بصری، حضورپذیری و فعالیت‌های اجتماعی در مقیاس فرامحله‌ای را تقویت کرده است.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش تأکید دارد که موفقیت برنامه‌های توسعه در بافت‌های تاریخی مستلزم توازن میان ملاحظات کالبدی و عملکردی، حفظ پیوندهای اجتماعی محله‌ای و تقویت کیفیت زیست است. این مطالعه نشان می‌دهد که مداخلات مکان‌محور و توجه به مؤلفه‌های توسعۀ مکان‌مند، می‌تواند ضمن ارتقای عملکرد شهری، به حفظ انسجام بافت تاریخی کمک کند.
شماره‌ی مقاله: 3
فهرست منابع
1. شرکت مهندسین مشاور ساباط طرح آرا. (1401). مطالعه، مرمت و حفاظت بافت‌هعای تاریخی. طرح پژوهشی درون سازمانی. اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان زنجان.
2. ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا. (1393). جامعه‌شناسی توسعه (ویراست دوم).کیهان.
3. الماسی، مهدی. (1403). مرمت و بازسازی بافت تاریخی سبزه‌میدان زنجان. مهر نیوز. https://mehrnews.com/x35Kjs.
4. پاکزاد، جهانشاه. (1386). راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران (ح. اسدی‌خوانساری، ویراست.). دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. انتشارات شهیدی.
5. توسلی، محمود. (1390). طراحی شهری هنر نو کردن ساختار شهر: همراه با چهار نمونه موردی. خانۀ چاپ و طرح.
6. حبیبی، سید محسن. (1382). چگونگی الگوپذیری و تجدید سازمان استخوانبندی محله. هنرهای زیبا، (13)13. 32-39.
7. Abarghouei Fard, H. & Mansouri, S. A. (2021). Reviewing the Constituent Components of the Spatial Organization of Iranian City after Islam in the 9th-14th AH Travelogues. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 13(55), 20-29. https:doi.org/10.22034/manzar.2021.240065.2070
8. Abarghouei Fard, H., Boroumand, H., Tayefeh Hosseinlou, A., Latifi, S. M. M., Nabaei, S., & Nickzad, G. (2020). Collective Space, A Declining Concept Assessing the Social Quality of Urban Spaces in the Historic District of Gorgan. Journal of Art and Civilization of the Orient, 8(28), 23-32. https:doi.org/10.22034/jaco.2020.217608.1139
9. Abarghouei Fard, H., Motalebi, G., & Mansouri, S. A. (2023). "A theory of Good Form of Public Space" A Critical Review of the Criteria for the Formation of Efficient Public Space. Bagh-e Nazar, 20(121), 37-54. [DOI:10.22034/bagh.2023.382820.5325]
10. Andalib, A. (2024). Pathology of Revitalizing Deteriorated Urban Fabrics in Iran from the Perspective of BalancedRenovation theory. Journal of Revitalization School, 1(1), 44-51. http://jors-sj.com/article-1-25-en.html
11. Apter, D. E. (1967). The Politics Of Modernization. University of Chicago Press.
12. Barrett, H. (1996). Townscape change and local planning management in city centre conservation areas: the example of Birmingham and Bristol [Doctoral dissertation, University of Birmingham].
13. Carmona, M. (2010). Public Places Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. Routledge.
14. Carr, S., Francis, M., Rilvin, L. G. & Stone, A. M. (1993). Public space. Cambridge university press.
15. Cattell, V., Dines, N., Gesler, W., & Curtis, S. (2008). Mingling, observing, and lingering: everyday public spaces and their implications for well-being and social relations. Health & place, 14(3), 544-561. [DOI:10.1016/j.healthplace.2007.10.007]
16. Dehnad, N., Mahdinejad, J., & Karimi, B. (2021). Explaining the relationship between the components affecting the quality of collective open space in promoting the sociability of the environment. Motaleate Shahri, 10(37), 45-56. doi: 10.34785/J011.2021.519
17. falahat, M. S., & Garshasbi, N. (2024). The Two-Way Framework between Cultural Landscape and Urban Regeneration. Journal of Fine Arts: Architecture & Urban Planning, 29(3), 57-71. [DOI:10.22059/jfaup.2025.387450.673036]
18. Friedmann, J. (1993). Toward a Non-Euclidian Mode of Planning. Journal of the American Planning Association, 59(4), 482-485. [DOI:10.1080/01944369308975902]
19. Gehl, J.(2013). Cities for people. Washington: Island press. [DOI:10.2307/jj.41003893]
20. ICOMOS. (1994). Nara Document on Authenticity. Retrieved on March 17, 2016. https://www.iccrom.org/sites/default/files/publications/2020-05/convern8_06_thenaradocu_ing.pdf
21. Jacobs, J (2007). The Death and Life of Great American Cities (H. Parsi, A. Aflatooni, Trans.). University of Tehran Press. (Original published 1961)
22. Lynch, K. A. (1994). The Image of the City (M. Mozayani, Trans.). University of Tehran Press. (Original work published 1960)
23. Mansouri, S. A. (2007). The Spatial Organization of Iranian City in Two Periods: Before and After Islam Based on the Evidences of Kerman City Evolution. Bagh-e Nazar, 4(7), 50-60.
24. Mansouri, S. A. (2023). The Ratio of Development to the Territorial Concept. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 15(64), 3-3. http://doi.org/10.22034/manzar.2023.180070
25. Mansouri, S. A., Mokhles, F., Hemmati, M., Abarghuifard, H., & Mohammadzadeh, Sh. (2020). The spatial system of iranian city in the islamic period. Nazar Research Center.
26. Mardomi, K., & Ghamari, H. (2012). Architectural Requirements for improvement of Sociopetaloid spaces in Metro Stations spaces. Urban Management, 9(27). https://www.magiran.com/p949695
27. Mokhles, F. (2017). The Muti-Nucleus Structure of Moroccan Medinas. Journal of Art and Civilization of the Orient, 5(16), 15-22.
28. Montello, D. R. (2007). The Contribution of Space Syntax to a Comprehensive Theory of Environmental Psychology. Proceedings of the 6th International Space Syntax Symposium. İstanbul, Turkey. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:145316716
29. Morin, E. (2003). L'humanité de l'humanité : l'identité humaine [The humanity of humanity: human identity] (A. Nikpey, F. Mohammadi, Tran.). Ghasidehsara. (Original work published 2003)
30. Najjari Nabi, R., & Mehdinezhad, J. (2020). Evaluating the Role of Physical and Functional Factors in the Socialization of Traditional Iranian Markets Using Space Syntax Technique (Case Study: Tabriz Bazaar). Bagh-e Nazar, 17(85), 67-82. [DOI:10.22034/bagh.2020.182777.4088]
31. Nazif, H. & Motalebi, G. (2019). Developing a Conceptual Model of Legibility Relying on Mental Imagination. Bagh-e Nazar, 16(78), 69-76. [DOI:10.22034/bagh.2019.187359.4156]
32. Pourahmad, A., Hamidi, A., Hataminejad, H., & Zanganeh, S. (2023). Review and Qualitative Content Analysis of the Theoretical Origins of Urban Regeneration. Iranian-Islamic City, 13(47), 1-17. https://iic.ihss.ac.ir/en/Article/39972/FullText
33. Pourhosseini, Z., Pahlavan, P., & Hoseinzadeh, M. (2024). Intentional Destruction of Historical Buildings: The CombinedApplication of Infill Design and Reconstruction in Response to Demolished Sections. Journal of Revitalization School, 2(4), 22-31. [DOI:10.22034/2.4.22]
34. Rabie, M. (2016), A Theory of Sustainable Sociocultural and Economic evelopment. Palgrave Macmillan New York. [DOI:10.1007/978-1-137-57952-2]
35. Rishbeth, C. (2001). Ethnic Minority Groups and the Design of Public Open Space: An inclusive landscape? Landscape Research, 26(4), 351-366. [DOI:10.1080/01426390120090148]
36. Rupp, L. A., Zimmerman, M. A., Sly, K. W., Reischl, T. M., Thulin, E. J., Wyatt, T. A., & Stock, J. J. P. (2020). Community-Engaged Neighborhood Revitalization and Empowerment: Busy Streets Theory in Action. American journal of community psychology, 65(1-2), 90-106. [DOI:10.1002/ajcp.12358]
37. Saremi, A. (2010). weaving. in and out and STILL…. Century of Architectural Art (affiliated with the Century of Architectural Art Cultural Institute)
38. Setayeshmehr, M., Nasekhian, S., & Valibeig, N. (2022). Comparing Urban Conservation and Urban Regeneration in the Field of Change Process (from the Perspective of Contemporary Scholars). Bagh-e Nazar, 19(112), 67-80. [DOI:10.22034/bagh.2022.313140.503]
39. Sivaev, D. (2015). What Makes a Good City Strategy?: Competitive Cities for Jobs and Growth. Companion Paper, 8. http://hdl.handle.net/10986/23567 [DOI:10.1596/23567]
40. Stone, C. N., & Sanders, H. T. (Eds.). (1987). The politics of urban development. University Press of Kansas.
41. Strong, N. (2007). Reviving Community Identity using Movement in and through Public Space [Master's Thesis, University of Tennessee]. https://trace.tennessee.edu/utk_gradthes/215
42. Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2009). Economic development. Pearson education.
43. Zhong, X., & Chen, X. (2017). Demolition, rehabilitation, and conservation: heritage in Shanghai's urban regeneration, 1990-2015. Journal of Architecture and Urbanism, 41(2), 82-91. [DOI:10.3846/20297955.2017.1294120]
44. Lotfi, S., Sholeh, M. , Hajipoor, K., Jangjoo, S., & Fallah Manshadi, A. (2022). Event-Led Regeneration in Reconnecting the Ritual-Religious Structure of Historic Cities (Case Study: Inter-Connected Structure of Historic Shiraz). Geography and Urban Space Development, 9(3), 171-193. [DOI:10.22067/jgusd.2022.47725.0]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |