دوره 3، شماره 6 - ( 3-1404 )
جلد 3 شماره 6 صفحات 63-56 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Usefi A, Shokouhibidhendi M, Mohtajollah Yazdi A. Understanding Regeneration Failure by Examining the Gap Between Urban Planners’ Theories and the Real Issues Governing Informal Settlements: A Case Study of Camp B, Bandar Imam Khomeini. JORS 2025; 3 (6) :56-63
URL: http://jors-sj.com/article-1-85-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-85-fa.html
یوسفی امیرمحمد، شکوهی بیدهندی محمدصالح، محتاج الله یزدی امین. کالبدشکافی یک شکست: تحلیل شکاف میان نظریات برنامه‌ریزان شهری و مسائل واقعی حاکم بر سکونتگاههای غیررسمی: مطالعه موردی کمپ بی بندر امام خمینی. مکتب احیاء. 1404; 3 (6) :56-63
1- گروه مدیریت شهری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
2- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، ایران
3- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، ایران،
2- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، ایران
3- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، ایران،
چکیده: (2225 مشاهده)
سکونتگاههای غیررسمی، به عنوان یکی از چالش‌های پیچیده شهری در ایران، نیازمند رویکردهایی فراتر از مداخلات سنتی و کالبدی هستند. این پژوهش با تمرکز بر سکونتگاه غیررسمی کمپ B (شهرک شهید صباغان) در بندر امام خمینی، به کالبدشکافی دلایل شکست نظام‌مند پروژه‌های بازآفرینی در این منطقه می‌پردازد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل مبتنی بر نظریه زمینه‌گرا و تحلیل محتوای عمیق مصاحبه با سه گروه از کنشگران کلیدی (دولتی، متخصصان و ساکنان) و همچنین تحلیل فراوانی داده‌ها برای سنجش وزن موضوعی هر مقوله است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کانون اصلی بحران، نه در مسائل اجرایی، بلکه در ریشه‌های عمیق مدیریتی نهفته است. بر اساس تحلیل فراوانی، مقوله حکمرانی ناکارآمد و گسست از زمینه با اختصاص ۴۱ کد باز، به عنوان مرکزی‌ترین بُعد شکست شناسایی شد. این مقوله که شامل آسیب‌شناسی در شناخت اولیه، رویکرد بالا-به-پایین و حذف مشارکت مردم است، بستر اصلی شکست را فراهم آورده. در رتبه دوم، پیامدهای چندبعدی ویرانگر با ۲۵ کد باز قرار دارد که در میان آن، «تخریب کالبدی» با ۱۱ کد، مشهودترین نتیجه این ناکارآمدی بوده است. جالب آنکه، مقوله ضرورت گذار پارادایمی ۱۰ کد باز از مقوله «فرآیندهای فرسایشی» (۹ کد باز) فراوانی بیشتری دارد که نشان‌دهنده تمایل شدید ذی‌نفعان به تغییرات بنیادین است.
این مقاله نتیجه می‌گیرد که شکست پروژه، اساساً یک بحران پارادایمیک و مرتبط با الگوی حکمرانی است. لذا هرگونه مداخله مؤثر در آینده باید از راه‌حل‌های صرفاً تکنیکی فراتر رفته و بر اصلاح مدل حکمرانی به سوی رویکردی مشارکتی، زمینه‌مند و مردم‌محور متمرکز شود.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کانون اصلی بحران، نه در مسائل اجرایی، بلکه در ریشه‌های عمیق مدیریتی نهفته است. بر اساس تحلیل فراوانی، مقوله حکمرانی ناکارآمد و گسست از زمینه با اختصاص ۴۱ کد باز، به عنوان مرکزی‌ترین بُعد شکست شناسایی شد. این مقوله که شامل آسیب‌شناسی در شناخت اولیه، رویکرد بالا-به-پایین و حذف مشارکت مردم است، بستر اصلی شکست را فراهم آورده. در رتبه دوم، پیامدهای چندبعدی ویرانگر با ۲۵ کد باز قرار دارد که در میان آن، «تخریب کالبدی» با ۱۱ کد، مشهودترین نتیجه این ناکارآمدی بوده است. جالب آنکه، مقوله ضرورت گذار پارادایمی ۱۰ کد باز از مقوله «فرآیندهای فرسایشی» (۹ کد باز) فراوانی بیشتری دارد که نشان‌دهنده تمایل شدید ذی‌نفعان به تغییرات بنیادین است.
این مقاله نتیجه می‌گیرد که شکست پروژه، اساساً یک بحران پارادایمیک و مرتبط با الگوی حکمرانی است. لذا هرگونه مداخله مؤثر در آینده باید از راه‌حل‌های صرفاً تکنیکی فراتر رفته و بر اصلاح مدل حکمرانی به سوی رویکردی مشارکتی، زمینه‌مند و مردم‌محور متمرکز شود.
واژه‌های کلیدی: سکونتگاه غیررسمی، بازآفرینی شهری، حکمرانی شهری، تحلیل مسئله، گذار پارادایمی، بندر امام خمینی، کمپ B شهرک شهید صباغان.
فهرست منابع
1. Denaldi, R., & Cardoso, A. L. (2021). Slum upgrading beyond incubation: Exploring the dilemmas of nation-wide large-scale policy interventions in Brazil's Growth Acceleration Programme (PAC). International Journal of Urban Sustainable Development, 13(3), 530-545.
2. Ebekozien, A., Aigbavboa, C., Samsurijan, M. S., & Radin Firdaus, R. B. (2024). Regenerating urban slums for the sustainable development goals in developing countries (pp. 84-103). Edward Elgar Publishing.
3. Eskani, G., & Hosseini Amini, H. (2009). Tehran metropolis and informal settlements. National Conference on Informal Settlements: Challenges - Strategies. Retrieved from https://sid.ir/paper/490200/fa
4. Hadizadeh Bazzaz, M. (2003). Marginalization and its management solutions (translation and compilation). Mashhad: Municipality of Mashhad.
5. Kazemian, G., & Shafia, S. (2014). The relationship between residents' social capital and sustainability of development in Shemiran-No informal settlement. Social Sciences, 11(2), 1-24.
6. Lotfi, H., Mirzaei, M., Edalatkhah, F., & Vezirpour, S. (2010). The crisis of marginalization and informal settlements in metropolitan management and global approaches. Human Geography Research, 6(2), 135-145. Retrieved from http://noo.rs/CUKl6
7. Mandan Consulting Engineers. (2009). Revision of the comprehensive plan of Bandar Imam Khomeini city [Report].
8. Ministry of Housing and Urban Development. (2003). Document on empowerment and organization of informal settlements. Tehran: Organization for Urban Development and Renovation, Secretariat of the National Committee for Empowerment of Informal Settlements. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/law/show/125560
9. National Statistics Center of Iran. (2006). Census of population and housing.
10. National Statistics Center of Iran. (2016). Census of population and housing.
11. Sarrafi, M. (2003). Revision and characteristics of spontaneous settlement in Iran: In search of empowerment strategies. Proceedings of the Seminar on Marginalization and Informal Settlement, Tehran: University of Rehabilitation Sciences, pp. 14-1.
12. Sarrafi, M. (2008). Organizing informal settlements in Iran under the framework of good urban governance. Haft Shahr Quarterly, 2(23-24), 13-4.
13. Satterthwaite, D. (2001). Reducing urban poverty: Constraints on the effectiveness of aid agencies and development banks and some suggestions for change. Environment and Urbanization, 13, 137-157.
14. Stiphany, K., Ward, P. M., & Perez, L. P. (2022). Informal settlement upgrading and the rise of rental housing in São Paulo, Brazil. Journal of Planning Education and Research.
15. Stiphany, K., Ward, P. M., & Perez, L. P. (2024). Informal settlement upgrading and the rise of rental housing in São Paulo, Brazil. Journal of Planning Education and Research, 44(3), 1367-1385.
17. Tolaei, R., Azami, M., & Irandoust, K. (2014). Indicators for defining and identifying informal settlements in Iran. Urban and Regional Studies and Research (discontinued), 6(21), 43-60.
18. UN-Habitat. (2005). Financing urban shelter: Global report on human settlements 2005.
19. UN-Habitat. (2003). The challenge of slums: Global report on human settlements 2003. London: Earthscan.
20. Urban Regeneration Company. (2018). Sustainable urban regeneration in deteriorated urban areas and neighborhoods. Tehran: Ministry of Roads and Urban Development.
21. Zali, N., Rahmati, Y., & Chareh, N. (2015). Evaluation and critique of the informal settlement upgrading and empowerment plan in Shiraz: Case study of Mahdiabad (Kates Bas). Urban Planning and Research, 6(23), 115-132. Retrieved from https://sid.ir/paper/220185/fa
22. Denaldi, R., & Cardoso, A. L. (2021). Slum upgrading beyond incubation: Exploring the dilemmas of nation-wide large-scale policy interventions in Brazil's Growth Acceleration Programme (PAC). International Journal of Urban Sustainable Development, 13(3), 530-545.
23. Ebekozien, A., Aigbavboa, C., Samsurijan, M. S., & Radin Firdaus, R. B. (2024). Regenerating urban slums for the sustainable development goals in developing countries (pp. 84-103). Edward Elgar Publishing.
24. Eskani, G., & Hosseini Amini, H. (2009). Tehran metropolis and informal settlements. National Conference on Informal Settlements: Challenges - Strategies. Retrieved from https://sid.ir/paper/490200/fa
25. Hadizadeh Bazzaz, M. (2003). Marginalization and its management solutions (translation and compilation). Mashhad: Municipality of Mashhad.
26. Kazemian, G., & Shafia, S. (2014). The relationship between residents' social capital and sustainability of development in Shemiran-No informal settlement. Social Sciences, 11(2), 1-24.
27. Lotfi, H., Mirzaei, M., Edalatkhah, F., & Vezirpour, S. (2010). The crisis of marginalization and informal settlements in metropolitan management and global approaches. Human Geography Research, 6(2), 135-145. Retrieved from http://noo.rs/CUKl6
28. Mandan Consulting Engineers. (2009). Revision of the comprehensive plan of Bandar Imam Khomeini city [Report].
29. Ministry of Housing and Urban Development. (2003). Document on empowerment and organization of informal settlements. Tehran: Organization for Urban Development and Renovation, Secretariat of the National Committee for Empowerment of Informal Settlements. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/law/show/125560
30. National Statistics Center of Iran. (2006). Census of population and housing.
31. National Statistics Center of Iran. (2016). Census of population and housing.
32. Sarrafi, M. (2003). Revision and characteristics of spontaneous settlement in Iran: In search of empowerment strategies. Proceedings of the Seminar on Marginalization and Informal Settlement, Tehran: University of Rehabilitation Sciences, pp. 14-1.
33. Sarrafi, M. (2008). Organizing informal settlements in Iran under the framework of good urban governance. Haft Shahr Quarterly, 2(23-24), 13-4.
34. Satterthwaite, D. (2001). Reducing urban poverty: Constraints on the effectiveness of aid agencies and development banks and some suggestions for change. Environment and Urbanization, 13, 137-157.
35. Stiphany, K., Ward, P. M., & Perez, L. P. (2022). Informal settlement upgrading and the rise of rental housing in São Paulo, Brazil. Journal of Planning Education and Research.
36. Stiphany, K., Ward, P. M., & Perez, L. P. (2024). Informal settlement upgrading and the rise of rental housing in São Paulo, Brazil. Journal of Planning Education and Research, 44(3), 1367-1385.
38. Tolaei, R., Azami, M., & Irandoust, K. (2014). Indicators for defining and identifying informal settlements in Iran. Urban and Regional Studies and Research (discontinued), 6(21), 43-60.
39. UN-Habitat. (2005). Financing urban shelter: Global report on human settlements 2005.
40. UN-Habitat. (2003). The challenge of slums: Global report on human settlements 2003. London: Earthscan.
41. Urban Regeneration Company. (2018). Sustainable urban regeneration in deteriorated urban areas and neighborhoods. Tehran: Ministry of Roads and Urban Development.
42. Zali, N., Rahmati, Y., & Chareh, N. (2015). Evaluation and critique of the informal settlement upgrading and empowerment plan in Shiraz: Case study of Mahdiabad (Kates Bas). Urban Planning and Research, 6(23), 115-132. Retrieved from https://sid.ir/paper/220185/fa
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |