دوره 3، شماره 6 - ( 3-1404 )
جلد 3 شماره 6 صفحات 23-8 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
mokhles F, Mirza Hossein S. The Impact of Development Laws and Policies on Imam Khomeini Port and Its Adjacent City from the Qajar Era to the Present. JORS 2025; 3 (6) :8-23
URL: http://jors-sj.com/article-1-83-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-83-fa.html
مخلص فرنوش، میرزاحسین صبا. تأثیر قوانین و برنامه‌های توسعه بر شهر و بندر امام‌خمینی، از قاجار تاکنون. مکتب احیاء. 1404; 3 (6) :8-23
فرنوش مخلص*1 
، صبا میرزاحسین2
، صبا میرزاحسین2
1- گروه منظر شهری، دانشگاه پاریس 8، فرانسه پژوهشکده‌نظر، ایران
2- گروه معماری منظر، پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران،
2- گروه معماری منظر، پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران،
چکیده: (1978 مشاهده)
بیان مسئله: این مقاله با تحلیل تطبیقی بیست سند ملی، منطقه‌ای و ناحیه‌ای مرتبط با توسعه بندر امام خمینی در استان خوزستان، به بررسی گسست‌های ساختاری و مقیاسی در نظام سیاست‌گذاری توسعه بندر و شهر همجوار آن می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که اسناد ملی عمدتاً با نگاهی کلان‌نگر و بر پایه منافع فراملی، بندر امام را به‌مثابه زیرساختی راهبردی در شبکه حمل‌ونقل و اقتصاد بین‌الملل تعریف کرده‌اند. در حالی که نقش و نیازهای جامعه محلی به‌ویژه شهر سربندر در این چارچوب نادیده گرفته شده است. اسناد منطقه‌ای نیز از الگوی توسعه بالا به پایین تبعیت کرده و فاقد توجه به واقعیت‌های زیستی مردم منطقه هستند. در سطح ناحیه‌ای، سیاست‌گذاری‌ها عمدتاً منفک از فرآیند بندری بوده و به گسست عملکردی-فضایی میان شهر و بندر دامن زده‌اند. تحلیل ساختار فضایی سربندر نشان می‌دهد که این شهر نه به‌عنوان یک شهر بندری، بلکه به‌عنوان حاشیه‌ای تابع و کارگری برای بندر شکل گرفته است. رشد عملکردی بندر در مقیاس ملی و بین‌المللی، هم‌زمان با حاشیه‌نشینی و محرومیت شهر، نوعی تعارض توسعه‌ای میان دو پلان فضایی همجوار را رقم زده است.
سؤال پژوهش: در چارچوب تضادهای مقیاسی که برای توسعه شهر و بندر مطرح‌شده، چگونه می‌توان نقش واقعی شهر سربندر را در الگوی توسعه بندر بازتعریف کرد؟
نتیجه: مقاله نتیجه می‌گیرد که تداوم این الگوی توسعه‌یافتگی نامتوازن، بدون بازنگری بنیادین در سیاست‌های فضایی، سازوکار نهادی و مشارکت‌پذیری محلی، نه‌تنها بر نابرابری‌های منطقه‌ای خواهد افزود، بلکه ظرفیت‌های بومی را در حاشیه نگاه خواهد داشت. بر این اساس، تحقق عدالت فضایی و انسجام نهادی در توسعه بندر، ضرورتی راهبردی تلقی می‌شود.
سؤال پژوهش: در چارچوب تضادهای مقیاسی که برای توسعه شهر و بندر مطرح‌شده، چگونه می‌توان نقش واقعی شهر سربندر را در الگوی توسعه بندر بازتعریف کرد؟
نتیجه: مقاله نتیجه می‌گیرد که تداوم این الگوی توسعه‌یافتگی نامتوازن، بدون بازنگری بنیادین در سیاست‌های فضایی، سازوکار نهادی و مشارکت‌پذیری محلی، نه‌تنها بر نابرابری‌های منطقه‌ای خواهد افزود، بلکه ظرفیت‌های بومی را در حاشیه نگاه خواهد داشت. بر این اساس، تحقق عدالت فضایی و انسجام نهادی در توسعه بندر، ضرورتی راهبردی تلقی می‌شود.
فهرست منابع
1. Afshar Sistani, I. (1990). A look at Khuzestan: A collection of historical, geographical, social, and economic conditions of the region (2nd ed.). Tehran: Bolur Publishing. [in Persian]
2. Housing Foundation of Islamic Revolution. (2021). Performance statistics report 2020-2021. Tehran: Housing Foundation Publications. [in Persian]
3. Iranshahr. (1963). A brief history of ancient ports (Vol. 2). Tehran: National Commission for UNESCO in Iran. [in Persian]
4. Kasravi, A. (1977). The five-hundred-year history of Khuzestan. Tehran: Khajoo.
5. Keyhan, M. (1994). Comprehensive geography of Iran, 1931-1932. Tehran. [in Persian]
6. Lasani, A. (1978). Black gold or Iran's calamity. Tehran: Amir Kabir. [in Persian]
7. Maleki, H. (1950). The black book. Tehran: Elmi Publishing. [in Persian]
8. Miriyan, A. (1973). Historical geography of Khuzestan. Tehran: Bozargmehri. [in Persian]
9. Ministry of Defense, Geographical Department of the Army. (1986). Geographical dictionary of the settlements of Iran (Vol. 9: Abadan). Tehran. [in Persian]
10. Ministry of Housing and Urban Development, & Plan and Budget Organization. (1992). National spatial planning plan. Tehran. [in Persian]
11. Ministry of Roads and Transportation. (1987). Distance manual of the country's roads. Tehran. [in Persian]
12. Ministry of Roads and Transportation. (2016). Comprehensive national transportation plan. Tehran. [in Persian]
13. Moṣāḥab, G. (Ed.). (1966-1995). Persian encyclopedia. Tehran: Franklin. [in Persian]
14. Moṣāḥab, G. (2001). Persian encyclopedia. Tehran: Habibi Publishing. [in Persian]
15. Najm al-Molk, M. A. (1962). Khuzestan travelogue (M. Dabir-Siyāqi, Ed.). Tehran: Elmi Publishing. [in Persian]
16. National Library and Archives of Iran. (n.d.). Collection of archival documents. Tehran. [in Persian]
17. Parliament Research Center of Iran. (2003). Constitution of the Islamic Republic of Iran, general policies, and vision document. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132299 [in Persian]
18. Parliament Research Center of Iran. (2022). Resolution on the inconsistency of the detailed plan with the comprehensive plan of Bandar Imam and Mahshahr cities. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1759552 [in Persian]
19. Parliament Research Center of Iran. (2023). General policies of maritime-oriented development. Tehran. [in Persian]
20. Ports and Shipping Organization. (1976). Statistical yearbook. Tehran. [in Persian]
21. Ports and Shipping Organization. (1995). Performance report. Tehran. [in Persian]
22. Sayyah, H. (1981). Memoirs of Hajj Sayyah, Tehran: Amir Kabir; Franklin Pocket Books.
23. Soltani-Behbahani, S. A. (1963). Ports of Iran in the Persian Gulf (Vol. 1). Tehran: Radio Publications. [in Persian]
24. Supreme Council for Spatial Planning. (2021). National spatial planning document. Tehran: Center for Development and Foresight Studies, Plan and Budget Organization. [in Persian]
25. Supreme Leader of Iran. (2003). Vision document of the Islamic Republic of Iran in 2025 horizon. Retrieved from https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=9034 [in Persian]
26. Supreme Leader of Iran. (2005). General policies of Article 44 of the Constitution. Tehran: Privatization Organization. Retrieved from https://ipo.ir/ [in Persian]
27. Supreme Leader of Iran. (2007). General policies of the Sixth Five-Year Development Plan of the Islamic Republic of Iran. Tehran: Office for the Preservation and Publication of the Works of Ayatollah Khamenei. Retrieved from https://farsi.khamenei.ir [in Persian]
28. Vosoughi, M. (2018). Establishment of the Ports and Maritime Organization in historical documents. Tehran: Ports and Maritime Organization. [in Persian]
29. Yektayi, M. (1976). History of Iranian customs. Tehran: Danesh Publishing. [in Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |