دوره 3، شماره 6 - ( 3-1404 )
جلد 3 شماره 6 صفحات 55-34 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
sartipi isfahani M R, rajab bojani N. "Evaluation of Law as a Governance Tool in Informal Settlements"
Case study: B-Camp Sarbandar – Bandar Imam Khomeini. , JORS. 2025; 3 (6) :34-55
URL: http://jors-sj.com/article-1-76-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-76-fa.html
سرتیپی‌اصفهانی محمدرضا، رجب‌بوجانی نگین. ارزیابی قانون به مثابه ابزار حکمروایی در سکونتگاههای غیررسمی؛ نمونه مطالعه: کمپ بی سربندر- بندر امام خمینی. , مکتب احیاء. 1404; 3 (6) :34-55
1- گروه معماری منظر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
2- گروه معماری منظر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
2- گروه معماری منظر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
چکیده: (1879 مشاهده)
سکونتگاههای غیررسمی، حلبی‌آبادها، زورآبادها، گودنشین‌ها، حاشیه‌نشینی، بخشی از بافت‌های مسئله‌دار و فرسوده ایران را شکل داده‌اند. بخشی از شهر که دارای معضلاتی همچون مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، بهداشتی و آموزشی است که به نوعی فقر شهری را به نمایش می‌گذارد. ایجاد این سکونتگاه‌ها که از معضلات مدیریت شهری نیز محسوب می‌شوند، علل گوناگون دارد و همین امر آن‌ها را به مسائل چندبعدیِ بغرنج تبدیل کرده است. اما یکی از مهم‌ترین علل مسبب آن، به مدیریت کشور بر می‌گردد. حکمرانی کشور به‌ویژه در بخش اقتصاد، در ایجاد، تداوم و یا حل این معضل شهری بسیار موثر است. بنابراین ابزار حکمرانی یعنی «قانون» می‌تواند بسیار موثر باشد لذا در این پژوهش با روش جمع‌آوری اطلاعات و اسناد کتابخانه‌ای و روش پژوهش، تحلیل آن‌ها در ترکیب با مصاحبه کارشناسان و مردم در بازدید میدانی، به دنبال بررسی علل مرتبط با این معضل ایجاد شده در دل قوانین هستیم. بنا بر یافته‌های این پژوهش، ابزار قانون به عنوان یکی از علل اساسی نیز باعث ایجاد و یا تشدید سکونتگاههای غیررسمی در موضع ایجاد، تشدید و تداوم، و راه برون‌رفت آن شده است. بنابراین با شناخت خلاءهای قانونی و تنقیح آن می‌توان گام موثری در راه حل معضل سکونتگاههای غیررسمی برداشت.
فهرست منابع
1. اسکندری دورباطی، زهرا؛ جواهری‌پور و مهرداد و ترکمان، فرخ. (1401). مالکیت زمین و ساختیابی سکونتگاههای غیررسمی در ایران (1357-1400). توسعۀ محلی (روستائی-شهری)، 14(1)، 305-331. [DOI:10.22059/jrd.2022.345452.668743]
2. آیین نامۀ اجرایی برنامۀ ملی بازآفرینی شهری پایدار. (1397). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1060556
3. آیین‌نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضۀ مسکن. (1388). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/135262
4. بررسی اهمیت و نقش رویکرد (انتقال حق توسعه) TDR در تحقق‌گذیری طرح‌ها و توسعه شهری. (1403). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1816120
5. برنامۀ پنجسالۀ هفتم توسعه. (1403). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/1809128
6. برنامۀ چهارم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (1383). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/94202
7. پرداخت وام مسکن به مهاجرین جنگ تحمیلی توسط بانک‌ها و صدور اسناد آماده‌سازی زمین در مناطق جنگ‌زده. (1373). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/115409
8. پیران، پرویز. (۱۳۸۱). تحلیل جامعه‌شناختی از مسکن شهری در ایران: اسکان غیررسمی. جامعه‌شناسی ایران، بهار ۱۳۸۰، (6)، ۲۷-۴۸.
9. جلیلی صدرآباد، سمیه؛ کاویانی، یونس، اسکندری دورباطی. (1402). بررسی سیاست‌ها و قوانین ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی در ایران و ارائۀ پیشنویس تقنینی بازنگری طرح‌های توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی. گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، 31(7)، 19344. https://report.mrc.ir/article_9757.html
10. حاجی‌علی‌اکبری، کاوه. (۱۳۹۶). شناسایی شاخص‌های مؤثر بر تحقق پایداری محله از جنبه کارکردی (موردپژوهی: محلات دارای بافت فرسوده در شهر تهران). باغ نظر، ۱۴(۵۱)، ۷۹-۹۸. https://www.bagh-sj.com/article_49456.html?lang=fa
11. الحاقیه سند ملی راهبردی احیا، بهسازی و نوسازی و توانمندسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری. (1395). وزارت راه و شهرسازی، شرکت بازآفرینی شهری ایران. https://l1nq.com/o0tWT
12. زمین شهری. (1366). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/91392
13. سكونتگاه غیر رسمی چيست؟. (1393). پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی. بازیابی‌شده از http://news.mrud.ir/news/1205
14. سند ملی راهبردی احیا، بهسازی و نوسازی و توانمندسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری. (1393). وزارت راه و شهرسازی، شرکت بازآفرینی شهری ایران. https://encr.pw/o0tWT
15. سیاست‌های کلی نظام در امور «شهرسازی». (1389). دفتر حفاظت و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خاامنه‌ای. https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=11270
16. فراهانی, مسعود. (1402). بررسی لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه (74): ارزیابی از منظر تأمین مسکن برای گروه‌های کم‌درآمد و آسیب‌پذیر. گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 31(5)، 19196. https://report.mrc.ir/article_9656.html
17. فرنام، علی؛ دبیری‌نژاد، شهاب؛ پایاب، مهسا؛ مولائی نسب، سروین؛ نورانی جداقیا و فوری، حمیدرضا. (1403). بررسي لايحۀ بودجه سال 1404 کل کشور (18): موضوع تبصرۀ «10»- بخش مسکن و حمل و نقل. گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 12، 20205. https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819516
18. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. (1358). شورای نگهبان. https://encr.pw/pCXdS
19. قانون اصلاح اراضی دولت، شهرداری، اوقاف و بانک‌ها. (1339). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/94782
20. قانون اصلاح پاره‌ای از مواد و الحاق مواد جدید به قانون شهرداری مصوب 1334. (1345). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/95968
21. قانون برنامۀ پنجسالۀ پنجم توسعۀ جمهوری اسلامی ایران (1394 ـ 1390). (1389). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/790196
22. قانون برنامۀ پنجسالۀ ششم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۰ـ ۱۳۹۶). (1396). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1014547
23. قانون بودجۀ سال ۱۴۰۴ کل کشور (بخش دوم). (1404). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://encr.pw/vDeE2
24. قانون بودجۀ کل کشور (بخش اول). (1403). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1800601
25. قانون بودجۀ کل کشور. (1401). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1742795
26. قانون بودجۀ کل کشور. (1402). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1775245
27. قانون تأسیس بانک ساختمانی و اساسنامۀ آن. (1334). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/94730
28. قانون ثبت املاک. (1310). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/92284
29. قانون حمایت از احیا، بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری. (1389). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/790100
30. قانون حمایت از احیاء، بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری. (1389). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازیابی‌شده در https://rc.majlis.ir/fa/law/show/790100
31. قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضۀ مسکن. (1387). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133844
32. قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن. (1358). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/98143
33. قانون مدنی. (1314). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/92778
34. قانون مربوط به اصلاحات ارضی. (1339). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/94816
35. قانون نوسازی و عمران شهری. (1347). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/96267
36. لایحۀ قانونی تجدید قرارداد، و اجارۀ املاک و اموال موقوفه. (1358). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/98094
37. منصوری, سید امیر . (1399). هستۀ امن محله، روش استراتژیک برای خروج از رکود نوسازی. منظر، 12(53)، 74-81. https://www.manzar-sj.com/article_120604.html?lang=fa
38. منصوری, سید امیر . (1404). مصیبت توسعه. منظر، 17(70)، 3-3. [DOI:10.22034/manzar.2025.217748]
39. میرجلیلی، فاطمه و رجب‌پور، حسین. (1402). بررسی لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه (15): حوزۀ صنعت. گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 31(4)، 19068. https://report.mrc.ir/article_9564.html
40. پیران، پرویز (1381). باز هم در باب اسکان غیررسمی، مورد شیرآباد زاهدان، هفت شهر، سال سوم، شماره 9 و 10، پاییز و زمستان 1381.
41. پیران، پرویز (1368). توسعه برون‌زا و شهر (بخش اول و دوم). مجله سیاسی-اقتصادی، شماره 30 و 31، آذر و دی 1368.
42. حاجی‌یوسفی، علی. (1381). حاشیه‌نشینی شهری و فرآیند تحول آن. فصلنامه هفت شهر. شماره 8، تابستان 1381. صص 12 تا 24.
43. طاهرخانی، حبیب‌اله و همکاران (شرکت خدمات مدیریت ایرانیان). (1388). مبانی بهسازی شهری «با تمرکز بر بهسازی سکونتگاههای غیررسمی». انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.
44. پاک‌ذات، سید مهدی. (1404). نسبت حکمرانی خوب با توسعة پایدار (با تاکید بر مدیریت انرژی). منظر، 17 (72).
45. سپانلو، ابوالفتح، احمدیان، ریحانه. (1396). جاماندگی و جداماندگی شهری: تجربه‌ای در معاصرسازی پهنه‌های شهری جامانده در بزرگشهر مشهد (واحد ترجمه و تحقیق مهندسان مشاور طرح و آمایش).
46. Abrams, C. (1964). Man's Struggle for Shelter in an Urbanizing World. MIT Press.
47. Centeno, P. (1982). The Formal Determinants of Informal Settlements in Bogotá [Unpublished doctoral dissertation]. Cornell University.
48. Kuyucu, T. (2014). Law, Property and Ambiguity: The Uses and Abuses of Legal Ambiguity in Remaking I stanbul's Informal Settlements. International Journal of Urban and Regional Research, 38(2), 609-627. [DOI:10.1111/1468-2427.12026]
49. Van Oostrum, M., & Shafique, T. (2023). Regulating informal settlement 'from within': the case for plurality in applying building regulation to slum upgrading. International Development Planning Review, 45(3), 235-248. [DOI:10.3828/idpr.2023.4]
50. UN-Habitat (2020), Annual Progress Report, Executive Summary, (Volume) 978-92-1-132864-6.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |