naseri S, Sartipi Isfahani M R. Neighborhood Secure Focal Point is the Driver of Renovation of the "Dilapidated Fabric" of Qom from the Perspective of Its Specialty. JORS 2026; 3 (9) : 4
URL:
http://jors-sj.com/article-1-87-fa.html
1- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
چکیده: (80 مشاهده)
اطلاق بافت فرسوده به بخشی از بافت شهری ، بر حسب شاخصهایی انجام میپذیرد که خود مانعی برای نوسازی به شمار رفته و در واقع تنها مشخص کننده برنامه اقدام بوده و شروط بافت فرسوده به شمار نمیآیند.از همین رو برنامه اقدام نوسازی بافتهای فرسوده نیز با تکیه بر این شاخصها تعریف شده و به تبع آن فرآیند نوسازی نیز کمتر توجهی به مزیتهای نسبی بافتهای شهری در شهرهای مختلف ایران دارند.
این نوشتار به دنبال این سوال مطرح می شود که " چه عامل(هایی) مانع به گردش درآمدن چرخ نوسازی بافت فرسوده علی رغم خاص بودگی و ویژگی های منحصربفرد و واجدارزش در شهر قم بوده و چگونه می توان این چرخه نوسازی را به حرکت واداشت ؟
یافته های میدانی حاکی از آنست که بافت فرسوده شهر قم از منظر خاص بودگیِ های خود ، همچون استمرار جریان حیات در منظر بافت تاریخی که در کنار قلب تپنده و مُقوّمی همچون حرم در مرکز جریان داشته و به تبع آن شان بالای سکونت و فضای ارزشی را برای زیست بوده که موجب حد بالایی از مانایی ساکنان را فراهم آوردهاست. از این منظر بافت فرسوده قم کمتر دستخوش تغییر و مهاجرت جامعه ساکن است.از دیگر روی، گذرهای شهری در محلات که ردههایی از حیات اجتماعی در آنها متبلور بوده، امروزه به تسخیر اتومبیل ها درآمده که این مساله باعث بی اثر شدن کارکرد ارتباطی- اجتماعی فعال شهری در آنها گردیده و تامین پارکینگ لازم برای این اتومبیلها نیز به گرهای کور در فرآیند نوسازی بدل شده است.بنابراین نیاز امروز قم، نوسازی بر مبنای رویکردی مبتنی بر نگرش سیستمی است که نیازمند برنامهای استراتژیک، کلنگر و غیربخشی بوده و احیا جریان حیات بافت تاریخی از منظر کالبدی و فراکالبدی در کنار زیست معاصر را امکانپذیر سازد.
از این منظرنظریه هسته امن محله در قالب فضایی چندعملکردی، به عنوان راه حلی چند وجهی در به حرکت درآمدن چرخه نوسازی نقش آفرین است.به نحوی که از یک سو امکان تامین پارکینگ های لازم برای واحدهای جدیدالحداث در فرآیند نوسازی را فراهم آورده و از سوی دیگر با آزاد کردن معابر از قید اتومبیل ، انگاره حیات فضاهای شهر را به سازمان فضایی شهر بازگردانده و موجب کیفیت بخشی به سکونت فعال در بافت های شهری قم خواهد بود.نتیجتا نوسازی بافت فرسوده با تکیه بر این نظریه ، تداوم هویت و شناخت از بافت های مسکونی مرکز شهر و ادراک صحیح شهروندان از شهر قم را به دنبال خواهد داشت.
شمارهی مقاله: 4
سرمقاله:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/9/23 | پذیرش: 1404/11/7 | انتشار: 1404/12/1