1- گروه معماری، پردیس ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران.، mahdiyeh.afshar@ut.ac.ir
2- عضو هیئت علمی گروه معماری پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.، hr.ebrahimi@ut.ac.ir
2- عضو هیئت علمی گروه معماری پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.، hr.ebrahimi@ut.ac.ir
چکیده: (17 مشاهده)
معماری بناهایی که در طول زمان به حیات خود ادامه می‌دهند، همواره تحت تأثیر تغییرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و نیازهای جدید بهره‌برداران بازتعریف می‌شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نمود پالیمپسست در معماری معاصر ایران و بررسی تأثیر الزامات زمان بر تحول مجموعه مدرسه و تالار فرهنگ تهران انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، چگونگی شکل‌گیری و دگرگونی این مجموعه در پی انباشت لایه‌های تاریخی، کالبدی و عملکردی است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد تاریخی ـ تفسیری و راهبرد مطالعه موردی است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی مدارک تاریخی، تصاویر، نقشه‌ها، عکس‌های هوایی و مطالعات میدانی گردآوری و سپس بر اساس خوانش پالیمپسستی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد مجموعه مدرسه و تالار فرهنگ تهران نه حاصل یک تصمیم معماری منفرد، بلکه محصول فرایندی چندمرحله‌ای است که در آن هر دوره تاریخی لایه‌ای جدید به هویت مکان افزوده است. نخستین لایه با بستر باغ ارفعیه و تغییر آن به فضای آموزشی شکل گرفت؛ سپس معماری اولیه رولان دوبرول در دوره پهلوی اول، تحت تأثیر سیاست‌های نوسازی آموزشی، لایه‌ای از معماری مدرن را ایجاد کرد. در دوره‌های بعد، افزایش نیازهای آموزشی، تغییرات مدیریتی، الحاقات کالبدی و استقلال تدریجی تالار فرهنگ، موجب بازنویسی ساختار اولیه مجموعه شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد زمان در این بنا تنها عامل فرسایش یا تغییر کالبدی نیست، بلکه نیرویی فعال در تولید معنا و شکل‌دهی هویت معماری است. بنابراین، هویت کنونی مجموعه مدرسه و تالار فرهنگ حاصل تعامل میان لایه‌های تاریخی گوناگون است و ارزش آن تنها به طراحی اولیه دوبرول محدود نمی‌شود. رویکرد پالیمپسستی می‌تواند چارچوبی مؤثر برای شناخت، حفاظت و باززنده‌سازی بناهای تاریخی معاصر فراهم آورد، زیرا تداوم روایت تاریخی و حضور لایه‌های مختلف زمانی را مورد توجه قرار می‌دهد. این بررسی همچنین نشان می‌دهد شناخت مداخلات گذشته، امکان تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر برای حفاظت و مدیریت آینده مجموعه معماری فراهم می‌کند.
واژه‌های کلیدی: پالیمپسست معماری، معماری معاصر ایران، تالار فرهنگ تهران، رولان دوبرول، لایه‌های زمانی.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |