دوره 2، شماره 5 - ( 12-1403 )
جلد 2 شماره 5 صفحات 75-66 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hoseinzadeh M, Jafari S, Ghanbari Y, Bagherzadeh S. Reading the Urban Landscape;
Spatial Capacity of Territories in the Spatial Organization of the City-Rivers of Khuzestan: A Case Study of Dezful City. JORS 2025; 2 (5) :66-75
URL: http://jors-sj.com/article-1-69-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-69-fa.html
حسین‌زاده مهدی، جعفری صبا، قنبری یگانه، باقرزاده شقایق. خوانش منظــرین از شهر؛
ظرفیت مکانی قلمروها در سازمان فضایی شهر-رودخانه‌های خوزستان (نمونه موردی: شهر دزفول). مکتب احیاء. 1403; 2 (5) :66-75
مهدی حسین‌زاده1 
، صبا جعفری*2 ، یگانه قنبری1 ، شقایق باقرزاده1
، صبا جعفری*2 ، یگانه قنبری1 ، شقایق باقرزاده1
1- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
2-
2-
چکیده: (2442 مشاهده)
عدم موفقیت بسیاری از طرح‌های توسعۀ شهری در ایران، ناشی از نادیده‌انگاشتن ظرفیت‌های مکانی در قالب رویکردهای جزءنگر است. شهر دزفول، به‌عنوان نمونه‌ای با ظرفیت‌های منحصر‌به‌فرد طبیعی، تاریخی و فرهنگی، با چالش‌هایی در تعامل میان شهر و رودخانه مواجه است. براین‌اساس، این پژوهش در پاسخ به سؤال «چگونه می‌توان با بهره‌گیری از رویکرد منظرین و ظرفیت‌های مکانی رودخانۀ دز، به توسعه‌ای پایدار و مکان‌محور در شهر دزفول دست یافت؟» با هدف کشف و تحلیل ظرفیت‌های مکانی قلمروهای مرتبط با رودخانۀ دز، در پی ارائۀ راهکارهایی برای تقویت تعامل میان شهر و رودخانه و دستیابی به توسعه‌ای متوازن و پایدار بوده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و براساس مشاهدات میدانی، بررسی نقشه‌ها، مطالعۀ اسناد تاریخی و مصاحبۀ انجام شده است. تحلیل ظرفیت‌ها و چالش‌های قلمروهای مجاور رودخانۀ دز، محور اصلی روش پژوهش است. نتایج نشان می‌دهد رودخانۀ دز، علاوه‌بر اهمیت زیست‌محیطی و اقتصادی، نقشی کلیدی در سازمان فضایی و هویت شهر ایفا می‌کند. بااین‌حال، بهره‌برداری‌های نادرست و برنامه‌ریزی ناکارآمد، تعامل شهر با رودخانه را تضعیف کرده است. راهکارهای پیشنهادی شامل تقویت لبه‌های رودخانه‌ای به‌عنوان عناصر مکان‌ساز، طراحی فضاهای اجتماعی و تفریحی و بازتعریف نقش رودخانه در انسجام فضایی شهر است. این راهکارها می‌توانند موجب ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، حفاظت از محیط‌زیست و توسعۀ پایدار شهری شوند. این مطالعه در نهایت راهبردهای خود را در دو دستۀ اصلی طبقه‌بندی و ارائه کرده است.
فهرست منابع
1. Adelvand, P., Mousavilar, A., & Mansouri, S. (2016). "Urban art" as a landscape phenomenon in today's society. Bagh-e Nazar, 13(39), 39-44. https://www.bagh-sj.com/article_14940.html
2. Antrop, M. (2006). Sustainable landscapes: contradiction, fiction or utopia?. Landscape and Urban Planning, 75(3-4), 187-197. [DOI:10.1016/j.landurbplan.2005.02.014]
4. Azizi, M. M. (2002). توسعۀ شهری پایدار، برداشت و تحلیلی از دیدگاه‌های جهانی [Sustainable Urban Development: A Perspective and Analysis of Global Views]. Soffeh, 11(33), 14-27. [in Persian]
5. Bell, S. (2011). Green/Blue Network; Planning for People Friendly Cities. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 3(14), 88-95. https://www.manzar-sj.com/article_108.html?lang=en
6. Canter, D. (1977). The Psychology of Place. St. Martin's Press.
7. Ebrahimi Dehkordi, S. (2019). نقش لبه‌های شهری اکولوژیک در کیفیت فضای شهری [The role of ecological urban edges in the quality of urban space]. Architectural Studies, 3(16), 200-204. https://www.sid.ir/paper/526954/fa [in Persian]
8. Gibson, J. (1950). The perception of the visual world. Houghton Mifflin. [DOI:10.2307/1418003]
10. Gustafson, P. (2001). Meanings of place: Everyday experience and theoretical conceptualizations. Journal of environmental psychology, 21(1), 5-16. [DOI:10.1006/jevp.2000.0185]
12. Haeri, S., & Masnavi, M. R. (2023). Analyzing and developing strategies for the ecological restoration of urban rivers in the framework of ecological urbanism. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 15(62), 54-71. [DOI:10.22034/manzar.2023.356492.2204]
13. Hemmati, M., & Amiri, A. (2017). Karun's lips: Etiology of an urban edge-Evaluation of urban approaches and actions on relationship of Ahvaz city and Karun River. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 8(37), 22-31. https://www.manzar-sj.com/article_47212.html
14. Lak, A., & Jalalian, S. (2022). The experience of the meaning of place in urban spaces: Using qualitative content analysis to define the meaning of Bagh-e Ferdows. Journal of Iranian Architecture Studies, 7(13), 71-87. [DOI:10.22052/1.13.71]
15. Logan, J. R., & Molotch, H. L. (1987). Urban Fortunes: The Political Economy of Place. University of California Press.
16. Lynch, K. (2008). A theory of good city form (S. H. Bahreini, Trans.). University of Tehran. (Original work published in 1981)
17. Mansouri, S. (2005). An introduction to Landscape architecture identification. Bagh-e Nazar, 1(2), 69-78. https://www.bagh-sj.com/article_1489.html?lang=en
18. Mansouri, S. A. (2024). Delineation, the First Step in Place Orientation. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 16(69), 3-3. [DOI:10.22034/manzar.2024.211796]
19. Mansouri, S. S., & Farzin, M. A. (2019). A landscape approach in urban design, A methodology for urban space design. Nazar Research Center.
20. Mansouri, S., Mokhles, F., Hemmati, M., Abarghuifard, H., & Mohammadzadeh, Sh. (2019). The Spatial system of 'Iranian City' in the Islamic Period. Nazar Research Center.
21. Manzo, L. C. (2005). For better or worse: Exploring multiple dimensions of place meaning. Journal of environmental psychology, 25(1), 67-86. [DOI:10.1016/j.jenvp.2005.01.002]
23. Naeima, G. (1997). Dezful, the city of bricks. National Cultural Heritage Organization.
24. Panah Yazdan, A., & Jalili, T. (2016). شناخت بافت تاریخی دزفول و کاربرد آنها در توسعۀ شهر [Understanding the historical context of Dezful and its application in the development of the city]. National Conference on Native Iranian Architecture and Urban Planning, Yazd. https://www.sid.ir/paper/826689/fa [in Persian]
25. Rapoport, A. (1982). The meaning of the built environment: a nonverbal communication approach. University of Arizona. https://books.google.com/books/about/The_Meaning_of_the_Built_Environment.html?id=bn_7_UFAbdUC
26. Relph, E. (1976). Place and Placelessness. Pion.
27. Sabokro, D., Saboonchi, P., & Hemmati, M. (2023). Application of landscape ecology to develop a conceptual model for planning urban rivers (Case study: Darakeh River). MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 15(65), 62-71. https://www.manzar-sj.com/article_180133.html
28. Saedian, A., Gholi, M., & Kaboli, A. R. (2011). بررسی تعامل رودخانۀ دز و بافت شهر بر زندگی نوین شهری دزفول [Studying the interaction of the Dez River and the urban fabric on the modern urban life of Dezful]. National Conference on Archeology and Architecture of Dezful Water Structures papers. Khouzestan, Dezful. https://en.civilica.com/doc/165008/ [in Persian]
29. Sashurpoor, M., & Elyasi, E. (2015). Waterfront urban design with sustainable development approach (case study: Mahabad River). Journal of Urban Landscape Research, 4(2), 19-33. https://short-link.me/173nI
30. Shamai, S. (1991). Sense of place: An empirical measurement. Geoforum, 22(3), 347-358. [DOI:10.1016/0016-7185(91)90017-K]
32. Tuan, Y-F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. Univ Of Minnesota Press.
33. Yarahmadi, S. (2010). Surveying the role of edges in the realization of landscape goals. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 2(11), 30-37. https://www.manzar-sj.com/article_173.html?lang=en
34. Zandieh, M., & Goodarzian, S. (2014). Landscape approach, the success factor of urban tourism. Bagh-e Nazar, 11(30), 59-66. https://www.bagh-sj.com/article_6498.html
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |