دوره 2، شماره 2 - ( 3-1403 )
جلد 2 شماره 2 صفحات 21-14 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hosseinzadeh M. Pathology of the Role and Position of the Street in Urban Development Plans in Iran Case Study: Bala khiyaban and Paeen khiyaban Streets in Mashhad. JORS 2024; 2 (2) :14-21
URL: http://jors-sj.com/article-1-29-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-29-fa.html
حسین‌زاده مهدی. آسیب‌شناسی نقش و جایگاه خیابان در طرح‌های توسعۀ شهری در ایران، نمونۀ موردمطالعه، بالاخیابان و پایین خیابان در شهر مشهد. مکتب احیاء. 1403; 2 (2) :14-21
پژوهشگر دکتری معماری منظر، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
چکیده: (3870 مشاهده)
شهر تاریخی مشهد در دو دوره، نخست صفوی و سپس در دورۀ معاصر با ظهور خیابان‌های جدید روبه‌رو شده است. صفویه برای اولین‌بار با احداث یک خیایان (چارباغ) دروازه‌های شهر را به هم متصل و ساختاری جدید برای شهر ایجاد کرد، به‌طوری‌که نقش ترددی در آن فرعی بود. این محور را می‌توان مهمترین کانون اجتماعی شهر مشهد تا قبل از مداخلات مدرنیستی دورۀ پهلوی در مشهد دانست. در دورۀ بعد تا امروز با ظهور طرح‌های توسعۀ شهری همچون طرح جامع، خیابان‌ها با ظهور ماشین تعریض و مورد توجه قرارگرفتند که در خوانش متعارف به‌عنوان اندام‌های حمل‌ونقل شناخته می‌شوند. در سال‌های اخیر وزارت راه و شهرسازی با هدف احیا معانی و نقش‌های از دست‌رفته خیابان، اقدام به انتشار آیین‌نامۀ طراحی معابر شهری کرد. این پژوهش به‌منظور بررسی میزان اثرگذاری این آیین‌نامه بر احیای نقش خیابان در طرح‌های توسعه دو سؤال را مطرح کرد: 1. رویکرد طرح‌های توسعۀ شهری در تعریف نقش خیابان‌های شهری چیست؟ 2. آیین‌نامۀ طراحی خیابان‌های شهری به چه میزان در بازتعریف نقش خیابان مؤثر بوده است؟ چرا؟ بدین‌منظور این پژوهش نقش خیابان (بالاخیابان و پایین‌خیابان) در شهر تاریخی مشهد را در دو دورۀ زمانی قبل و بعد از طرح جامع بررسی کرده و سپس بر مبنای مقایسۀ آن‌ها به بررسی جایگاه خیابان در هر دوره پرداخته است. نتیجۀ پژوهش رویکرد جزءنگرانه طرح جامع به شهر را علت تقلیل نقش خیابان به معابر صرف دسترسی می‌داند. اساسـاً رویکـرد مدرنیسـتی طـرح جامـع، خیابـان را صرفاً اتصال‌دهنـدۀ زون‌هـای کارکـردی شـهر مدرن می‌شناسد. تغییر این وضعیت نیازمند بازنگری کلی در پارادایم حاکم بر طرح‌های توسعۀ شهری و تغییر آن به سمت رویکردی است که به شهر به‌مثابۀ یک کل واحد بشناسد. در غیر این صورت آیین‌نامه‌های مشابه منجر به تغییرات معناداری در نقش و جایگاه خیابان‌های شهری نخواهند شد.
فهرست منابع
1. Aeeynname-ye tarahi-ye maaber shahri; V. 5, Khiyabanha-ye shahri [Urban Street Design Regulations; V. 5, Urban streets]. (2020). Department of Transportation and Urban Development, Executives: Research Deputy of Tehran University.
2. Atashinbar, M., Mansouri, S. & Sheibani, M. (2013). Order: the main element in the scientific analysis of avenue landscape. Bagh-e Nazar, 9 (23), 93-102.
3. Behravan, H. (2001). Jame'e shenasi-ye ziyarat (ba takeed bar niyazha-ye zaeran dar haram-e Imam Reza (A.S.) [Sociology of Pilgrimage (with an Emphasis on the Needs of Pilgrims in the Imam Reza (A.S.) Shrine)]. Mishkat, (72 & 73), 87-102.
4. Curzon, G. (1982). Persia and the Persian question (V. Mazandarani, Trans.). Scientific and Cultural Publications.
5. Farivarsadri, B. (2009). Morori bar barnamerizi-ye shahri dar Tehran [A Review of the Urban Planning Trend in Tehran]. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 1 (1), 34-34.
6. Farshad, M. (1983). Negaresh-e Systemi [Systemic Approach]. Amir Kabir.
7. Hoseinzadeh, M., Atashinbar, M. & Alaee, P. (2021). A Street Landscape Reading , Mashhad's Bala and Paein Khiaban as Entrances to Imam Reza's Holy Shrine. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 13 (57), 64-77. Doi: 10.22034/manzar.2021.286699.2130
8. Lazarevic, E.V., Kekovic, Z. & Antonic, B. (2017). In search of the principles of resilient urban desin: implementability of the principles in the case of the cities in Serbia. Energy and Buildings, (158), 1130-1138. Doi: 10.1016/j.enbuild.2017.11.005 [DOI:10.1016/j.enbuild.2017.11.005]
9. MacGregor, C.M. (1989). Narrative of a journey through the province of Khorassan and on the n. w. frontier of Afghanistan in 1875 (A. Tavakoli Tabasi, Trans.). V. 2. Mashhad: Cultural Deputy of Astan Quds Razavi.
10. Mansouri, S A. (2024). Revitalization of What? Rereading the Concept of Restoration based on a New Approach to Space. Revitalization School, 1 (1), 6-11. Doi: 10.22034/1.1.6
11. Rezvani, A. (2015). In Search of Urban Identity. Mashhad. Ministry of Housing and Urban Development.
12. Samen Research Center. (2018). Ayandepazhohi va ayandenegari-ye baft piramon haram-e motahar-e hazrat-e Reza (A.S.) [Future Studies and Future Modeling around the Shrine of Imam Reza (A.S.)] (Unpublished report). (2nd ed.).
13. Seyedi, M. (1999). Tarikh-e shahr Mashhad (az aghaz ta mashrote) [The History of Mashhad City (From the Beginning to the Constitutional Period)]. Jami.
14. TASH, Tarh andishan shahr consulting architects and urban planners. (1995). Tarh tafsili-ye mahdode-ye markazi shahr-e Mashhad [Detailed Plan of the Central Area of Mashhad City]. Ministry of Roads & Urban Development.
15. Vambrey, A. (1993). His Life and Adventures: Vambéry, Arminius, the Sequel to False Dervish Travels (M.H. Aria, Trans.). Elmi Farhangi Publishing Co.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |