دوره 1، شماره 1 - ( 10-1402 )
جلد 1 شماره 1 صفحات 33-24 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Nejad Ebrahimi A. An Investigation of the Architecture of Goy Masjid (Blue Mosque) of Tabriz to Match it up with the Accomplished Restorations. JORS 2024; 1 (1) :24-33
URL: http://jors-sj.com/article-1-23-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-23-fa.html
نژاد ابراهیمی احد، جوادپور آیلار. مطالعۀ معماری گوی مچید (مسجد کبود) تبریز برای تطبیق با مرمت‌های انجام‌یافته. مکتب احیاء. 1402; 1 (1) :24-33
1- استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2- استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران،
2- استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران،
چکیده: (5460 مشاهده)
گوی مچید (مسجد کبود) تبریز به عنوان تنها بنای معماری باقیمانده از ارسن مظفریۀ دورۀ ترکمانان قره‌قویونلو، ویژگی‌های معماری خاصی دارد و در مطالعۀ تاریخ معماری برای شناخت معماری مساجد ایرانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. دیدگاه‌های متفاوتی به لحاظ تفاوت در فرم معماری و خاستگاه طرح آن ارائه شده و به الگوبرداری از معماری مناطق دیگر تأکید شده است. شناخت ما از معماری بنای اولیه فقط از طریق اسناد تاریخی است چراکه در طول تاریخ عواملی طبیعی و انسانی به کالبد معماری آن آسیب‌های جدی وارد کرده بود و بنای امروزی حاصل عملیات حفاظتی و مرمتی در طول پنجاه سال گذشته است. بدین منظور سؤالات پژوهش چنین طرح شده است: چه ارتباطی بین فرم و پلان گوی مچید با مساجد ایرانی وجود دارد؟ و روند شکل‌گیری و انجام عملیات‌های مرمتی گوی مچید چیست؟ هدف از این پژوهش ارائۀ دیدگاه‌هایی در رابطه با خاستگاه معماری گوی مچید و تحلیل و بررسی الگویی از معماری مساجد ایرانی، چهارایوان در پلان مسجد است، که به چگونگی بهره‌برداری و نمود آن در فرم گوی مچید دست یابیم و همچنین با توجه به ویژگی‌های بیان‌شده در اسناد تاریخی روند عملیات مرمتی صورت‌گرفته با آن ارائه شود. روش تحقیق مورد استفاده روش توصیفی - تحلیلی بود و با مطالعۀ اسناد، مدارک، تصاویر و یاداشت‌های باقیمانده از گذشته و مرمتگران آن در کنار بازدیدها و برداشت‌های میدانی بوده است. نتایج تحقیق نشان داد که علی‌رغم تلاش‌های انجام‌یافته توسط برخی از پژوهشگران نسبت به انتساب اقتباس ایدۀ اولیۀ معماری این مسجد به دیگر فرهنگ ها، فرم و پلان گوی مچید خاستگاهی ایرانی دارد، که به گونه‌ای متفاوت الگوی مساجد ایرانی چهار ایوان در آن ارائه شده است. در تعمیرات و مرمت‌های انجام شده به منظور حفاظت و نگهداری از گوی مچید عملیات در بخش تزیینات بنا ظاهراً همسو با مبانی به جلو رفته است ولی عدم پیروی از مبانی نظری یکسان، وجود تشتت آرا در مرمت‌ها دیده می‌شود. در بخش مرمت معماری، هندسه و تناسبات ویژگی‌های ساختار اولیۀ بنا رعایت نشده است و هیچ توجه و مطالعه‌ای برای آن در نظر مرمتگران نبوده است.
فهرست منابع
1. Ansari, M. & Nejad Ebrahimi, A. (2010). Hendeseh va Tanasobat dar Memari Dowre-ye Turkmanan Quyunlu - Masjed-e Kabud (Firuze-ye Jahan-e Eslam) [Geometry and proportions in the architecture of the Quyunlu Turkoman period - Kabud Mosque (Firuze Jahan Islam)]. Ketab-e Mah-e Olum va Fonon, 2(129), 35-45.
2. Archives of Ministry of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism (n.d.). the East Azarbaijan Province. Tabriz
3. Dehghani Tafti, M., Modarreszadeh, Z. A. S. & Memarian, G. H. (2021). The Origin of the Architectural Model of the Blue Mosque in Tabriz. Motaleat-e Memari-ye Iran, 10(19), 5-23.
4. Dibaj, E. (1955). Rahnama-ye Asar-e Tarikhi-ye Azarbaijan-e Sharghi [A Guide to the Historical Monuments of East Azarbaijan]. Tabriz: Anjoman Asar Melli Azarbaijan.
5. Golestan Quran. (2000). Gozaresh-e Asli: Jan Maye-ha-ye Ahang-e Ayat Dar Nagsh-Nava-haye Masjed-e Kabud [The main report: The essence of the tune of verses in the melodies form of the Kabud Mosque]. Golestan Quran, (20), 21-26.
6. Golombek, L. (1995). Timurid architecture in Iran and Turan (K. A. Afsar, Trans.). Tehran: The Cultural Heritage Organization.
7. Hag Parast, F. & Nejad Ebrahimi, A. (2014). Bazsazi-ye Tasavvori-ye Majmu'e-ye Emarat-e Muzaffariye-ye Tabriz (Masjed-e Kabud) Bar Asas-e Asnad va Motun-e Tarikhi [Imaginary reconstruction of Tabriz's Muzaffariyya mansion complex (Kabud Mosque) based on historical documents and texts]. Pazhohesh-e Honar, 2(7), 89-94.
8. Ibn Karbalai Tabrizi, H. H. (2004). Ruzat al-Janan va Janat al-Janan (J. Sultan al-Quraei, Ed.). Tabriz: Sotoude.
9. Javadi, H. (1973). Iran az Dide-ye Venizian (Az Ruzegar Uzun Hasan Ta Doran-e Shah Tahmasb) [Iran from the eyes of the Venetians (from the time of Uzun Hasan to the Shah Tahmaseb period)]. Barresi-ha-ye Tarikhi, (49), 87-136.
10. Kabirsaber, M. B. & Mohammadi, A. (2019). Nature Politics and Architecture; Reading out the interaction of nature politics and cultural components in the architecture-creating process of Tabriz Blue Mosque. Research in Islamic Architecture, 7(22), 89-107.
11. Kabirsaber, M. B. & Peyrovi, M. (2015). Architecture Heritage through the Understanding of Foreign Tourists from 15th to 16th Century AH - Case study: Analyses of anatomic resistance quality in the Blue Mosque based on rereading the historical documents. Research in Islamic Architecture, 3(6), 68-83.
12. Kabirsaber, M. B., Mazaherian, H. & Peyrovi, M. (2013). Architectural Morphology In Kabood Mosque of Tabriz (Iran). Motaleat-e Memari-ye Iran, (6), 5-23.
13. Mohammadzadeh, S. & Mansouri, S. A. (2017). The relationship between the Mozafaria Complex and The Spatial Organization of Tabriz City from the Qara Qoyunlu to the Qajar period. Bagh-e Nazar, 15(68), 15-24.
14. Nasuh, M. (2000). Bayan-e Manazel [Houses Statement] (R. Raees, Trans.). Tehran: Publications of Iran's Cultural Heritage Organization.
15. Ökten, E. (2014). Imperial Aqquyunlu Construction of Religious Establishments In The Late Fifteenth Century Tabriz. Politics, Patronage and the Transmission of Knowledge in 13th - 15th Century Tabriz, (8), 371-385. [DOI:10.1163/9789004262577_015]
16. Peyrovi, M. & Kabirsaber, M. B. (2016). Recognition Of Site Precedent From The Perspective of Integrated Conservation, Case Study: Tabriz Blue Mosque Surrounding Site. ArmanShahr, 9(17), 11-24.
17. Pirnia, M. K. (2004). Sabk-Shenasi-ye Memari-ye Irani [Iranian architectural stylistics] (Gh. Memarian, Ed.). Tehran: Memar.
18. Seçgin, N. (2013). Tebriz Gök Mescid'in Türk Mimarlık Tarihindeki Yeri ve Son Durumuna İlişkin Gözlemler. 8 Uluslararası Türk Kültürü Kongresi Bildiriler - II. 1025-1045.
19. Sultanzadeh, H. (2010). Tabriz Kheshti Ostovar Dar Memari-ye Iran [Tabriz a Solid Cornerstone of Iranian Architecture]. Tehran: Cultural Research Office.
20. Wahabzadeh, A. R. (2006). Masjed-e Kabud Diruz Emruz [The Kabud Mosque yesterday-today]. V. 2. Tehran: Cultural Heritage.
21. Zokā, Y. (1989). Shekl-giri-ye Tabriz, Shahr-ha-ye Iran [The formation of Tabriz, Iranian cities] (M. Y. Kiyani, Ed.). (1st ed., V. 3). Tehran: Jahad Daneshgah-i.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |