دوره 3، شماره 9 - ( 12-1404 )
جلد 3 شماره 9 صفحات 47-36 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
naseri S, Sartipi Isfahani M R. Neighborhood Secure Focal Point is the Driver of Renovation of the "Dilapidated Fabric" of Qom from the Perspective of Its Specialty. JORS 2026; 3 (9) : 4
URL: http://jors-sj.com/article-1-87-fa.html
URL: http://jors-sj.com/article-1-87-fa.html
ناصری سینا، سرتیپی اصفهانی محمدرضا. "هسته امن محله" محرک نوسازی "بافت فرسوده قم" از منظر خاص بودگی آن. مکتب احیاء. 1404; 3 (9) :36-47
1- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
2- گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران،
چکیده: (1127 مشاهده)
اطلاق بافت فرسوده به بخشی از بافت شهری ، بر حسب شاخص‌هایی انجام می‌پذیرد که خود مانعی برای نوسازی به شمار رفته و در واقع تنها مشخص کننده برنامه اقدام بوده و شروط بافت فرسوده به شمار نمی‌آیند.از همین رو برنامه اقدام نوسازی بافت‌های فرسوده نیز با تکیه بر این شاخص‌ها تعریف شده و به تبع آن فرآیند نوسازی نیز کمتر توجهی به مزیت‌های نسبی بافت‌های شهری در شهرهای مختلف ایران دارند.
این نوشتار به دنبال این سوال مطرح می شود که " چه عامل(هایی) مانع به گردش درآمدن چرخ نوسازی بافت فرسوده علی رغم خاص بودگی و ویژگی های منحصربفرد و واجدارزش در شهر قم بوده و چگونه می توان این چرخه نوسازی را به حرکت واداشت ؟
یافته های میدانی حاکی از آنست که بافت فرسوده شهر قم از منظر خاص بودگیِ های خود ، همچون استمرار جریان حیات در منظر بافت تاریخی که در کنار قلب تپنده و مُقوّمی همچون حرم در مرکز جریان داشته و به تبع آن شان بالای سکونت و فضای ارزشی را برای زیست بوده که موجب حد بالایی از مانایی ساکنان را فراهم آورده‌است. از این منظر بافت فرسوده قم کمتر دستخوش تغییر و مهاجرت جامعه ساکن است.از دیگر روی، گذرهای شهری در محلات که رده‌هایی از حیات اجتماعی در آنها متبلور بوده، امروزه به تسخیر اتومبیل ها درآمده که این مساله باعث بی اثر شدن کارکرد ارتباطی- اجتماعی فعال شهری در آنها گردیده و تامین پارکینگ لازم برای این اتومبیل‌ها نیز به گره‌ای کور در فرآیند نوسازی بدل شده است.بنابراین نیاز امروز قم، نوسازی بر مبنای رویکردی مبتنی بر نگرش سیستمی است که نیازمند برنامه‌‌ای استراتژیک، کل‌‌نگر و غیربخشی بوده و احیا جریان حیات بافت تاریخی از منظر کالبدی و فراکالبدی در کنار زیست معاصر را امکان‌پذیر سازد.
از این منظرنظریه هسته امن محله در قالب فضایی چندعملکردی، به عنوان راه حلی چند وجهی در به حرکت درآمدن چرخه نوسازی نقش آفرین است.به نحوی که از یک سو امکان تامین پارکینگ های لازم برای واحدهای جدیدالحداث در فرآیند نوسازی را فراهم آورده و از سوی دیگر با آزاد کردن معابر از قید اتومبیل ، انگاره حیات فضاهای شهر را به سازمان فضایی شهر بازگردانده و موجب کیفیت بخشی به سکونت فعال در بافت های شهری قم خواهد بود.نتیجتا نوسازی بافت فرسوده با تکیه بر این نظریه ، تداوم هویت و شناخت از بافت های مسکونی مرکز شهر و ادراک صحیح شهروندان از شهر قم را به دنبال خواهد داشت.
این نوشتار به دنبال این سوال مطرح می شود که " چه عامل(هایی) مانع به گردش درآمدن چرخ نوسازی بافت فرسوده علی رغم خاص بودگی و ویژگی های منحصربفرد و واجدارزش در شهر قم بوده و چگونه می توان این چرخه نوسازی را به حرکت واداشت ؟
یافته های میدانی حاکی از آنست که بافت فرسوده شهر قم از منظر خاص بودگیِ های خود ، همچون استمرار جریان حیات در منظر بافت تاریخی که در کنار قلب تپنده و مُقوّمی همچون حرم در مرکز جریان داشته و به تبع آن شان بالای سکونت و فضای ارزشی را برای زیست بوده که موجب حد بالایی از مانایی ساکنان را فراهم آورده‌است. از این منظر بافت فرسوده قم کمتر دستخوش تغییر و مهاجرت جامعه ساکن است.از دیگر روی، گذرهای شهری در محلات که رده‌هایی از حیات اجتماعی در آنها متبلور بوده، امروزه به تسخیر اتومبیل ها درآمده که این مساله باعث بی اثر شدن کارکرد ارتباطی- اجتماعی فعال شهری در آنها گردیده و تامین پارکینگ لازم برای این اتومبیل‌ها نیز به گره‌ای کور در فرآیند نوسازی بدل شده است.بنابراین نیاز امروز قم، نوسازی بر مبنای رویکردی مبتنی بر نگرش سیستمی است که نیازمند برنامه‌‌ای استراتژیک، کل‌‌نگر و غیربخشی بوده و احیا جریان حیات بافت تاریخی از منظر کالبدی و فراکالبدی در کنار زیست معاصر را امکان‌پذیر سازد.
از این منظرنظریه هسته امن محله در قالب فضایی چندعملکردی، به عنوان راه حلی چند وجهی در به حرکت درآمدن چرخه نوسازی نقش آفرین است.به نحوی که از یک سو امکان تامین پارکینگ های لازم برای واحدهای جدیدالحداث در فرآیند نوسازی را فراهم آورده و از سوی دیگر با آزاد کردن معابر از قید اتومبیل ، انگاره حیات فضاهای شهر را به سازمان فضایی شهر بازگردانده و موجب کیفیت بخشی به سکونت فعال در بافت های شهری قم خواهد بود.نتیجتا نوسازی بافت فرسوده با تکیه بر این نظریه ، تداوم هویت و شناخت از بافت های مسکونی مرکز شهر و ادراک صحیح شهروندان از شهر قم را به دنبال خواهد داشت.
شماره‌ی مقاله: 4
فهرست منابع
1. "4,000 hectares of Qom's urban fabric consist of deteriorated and marginal areas." (May 2025). Mehr News Agency. https://www.mehrnews.com/x37Rp6
2. "What is deteriorated urban fabric?" (2014). News Portal of the Ministry of Roads and Urban Development. http://news.mrud.ir/news/1202
3. Bahrami, F., Khadem Al-Husseini, A., Saberi, H., & Mokhtari Malekabadi, R. (2022). Measuring the Impact of Cultural-Led Regeneration Components on Sustainable Tourism Development in Historical Deteriorate Fabric of Isfahan City. Geography and Regional Planning, 12(46), 419-433. [DOI:10.22034/jgeoq.2022.301964.3269]
4. Deputy for Architecture and Urban Planning, Tehran Municipality. (2012). Regulations of the new detailed plan of Tehran. Pars Boom Consulting Engineers. https://academyofcivil.com/wp-content/uploads/2023/11/tarh-tafsili-tehran-1.pdf
5. Ehteshami Moeinabadi, M. (2015). Young faulting and the risk of surface rupture in Qods and Pardisan townships (Qom). International Conference on Seismology and Earthquake Engineering. https://sid.ir/paper/848420/fa
6. Falamaki, M. (2005). Urban improvement and renewal. The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Islamic Sciences and the Humanities (SAMT).
7. General Department of Roads and Urban Development of Qom Province. (2025). Qom on the path of urban regeneration: Renovation of residential units and reduction of deteriorated fabrics / Renovation of more than 6,000 housing units in Qom's deteriorated fabric. https://www.qomrud.ir/news/ID/88229
8. Ghasemi Siani, M., & Haghighi, M. (2019). Legal limitations in the renewal and improvement of deteriorated fabrics (Case study: District 15 of Tehran). Research Institute for Humanities and Social Studies, Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR). https://www.sid.ir/paper/950040/fa
9. Haeri, M. (2007). If urban management does not wish to know. Andisheh Iranshahr, 9-10, 8-16.
10. Hajialiakbari, K. (2009). Evaluation of indigenous experience: Requirements for the feasibility of urban renewal projects. Manzar Journal, 1(4), 38-41. https://www.manzar-sj.com/article_288.html?lang=fa
11. Hajialiakbari, K. (2017). Definition of the Criteria and Indices of Neighbourhood Sustainability (with Emphasis on Functional Aspect). Bagh-e Nazar, 14(51), 45-60. https://www.bagh-sj.com/article_49456.html
12. International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites. (1964). The Venice Charter. International Congress of Architects and Technicians of Historic Monuments, Venice. https://www.icomos.org/charters-and-doctrinal-texts
13. International Institute of Seismology and Earthquake Engineering & Iranian Earthquake Engineering Association. (n.d.). Tehran. https://civilica.com/doc/1132287
14. Iranian Parliament Research Center. (2019). Law on the support for the revitalization, improvement, and renewal of deteriorated and inefficient urban fabrics. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/790100
15. Lorestani, A., Feli, M., Hoseini Movahed, J., & Beiranvandzadeh, M. (2012). Strategic Plan for the Reorganization of the Urban Worn Texture. Geographical Journal of Chashmandaz-e-Zagros, 4(13), 41-64. https://sid.ir/paper/175722/en
16. Mansouri, S, A. (2024). Dilemma of the Housing Crisis in Iran: Urban Renewal or Development of Privacy?. Journal of Revitalization School, 2 (2), 5-5. [DOI:10.22034/2.2.5]
17. Mansouri, S. (2014). The Role of Renovation Literature in its Success. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 6(26), 35-39. https://www.manzar-sj.com/article_5720.html
18. Mansouri, S. A. (2020). Neighborhood Secure Focal Point, a Strategic Method for Elimination of the Renovation Stagnation. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 12(53), 74-81. [DOI:10.22034/manzar.2020.120604]
19. Mansouri, S. A. (2022). Centrality; Vitalizing Element of a Neighborhood. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 14(58), 3-3. [DOI:10.22034/manzar.2022.146650]
20. Ministry of Roads and Urban Development et al. (2014). National Strategic Document for the Revitalization, Improvement, Renovation, and Empowerment of Deteriorated and Inefficient Urban Fabrics. https://media.cabinetoffice.ir/uploads/org/news/1397/3/1/15858_793.pdf
21. Motavvaf, S. (2014). The Reason behind the Emergence and Spread of Deteriorated Fabrics. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 5(25), 49-53. https://www.manzar-sj.com/article_5044.html?lang=en
22. Paknezhad, N. (2024). Analyzing the Consequences of Urban Renewal in Worn-Out Textures from the Perspective of Gentrification and Providing Proposed Guidelines. Monthly magazine of expert reports of the Islamic Consultative Assembly Research Center, 32(7), e20092 [DOI:10.22034/report.mrc.2024.1403.32.7.20092]
23. Qom Municipality. (2023). Presentation of incentive plans for deteriorated fabrics in Qom / From additional floors to 600 million toman facilities. https://www.qom.ir/news
24. Rafeian, M., & Zahed, N. (2021). Modeling the Urban Deterioration and Typology in Deteriorated Fabrics' City of Qom. Human Geography Research, 53(2), 365-387. [DOI:10.22059/jhgr.2019.264488.1007766]
25. Roberts, P., & Sykes, H. (2008). Urban regeneration: A handbook. SAGE Publications Ltd, [DOI:10.4135/9781446219980]
26. Sarvar, H. (2019). Identification worn-out urban textures Based on the physical parameters Case Study: Region One Tabriz city. Sustainable city, 2(1), 1-14. [DOI:10.22034/jsc.2019.91206]
27. Shammai, A., & Pourahmad, A. (2006). Urban rehabilitation and renovation: a geographic perspective. University of Tehran press.
28. Tavasoli, M. (1999). Terminology of urban renewal. Haft Shahr Journal, 1(2), 85-87. https://haftshahrjournal.udrc.ir/article_8482.html
29. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (1972). Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. The General Conference of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization meeting, Paris, 17. https://whc.unesco.org/archive/convention-en.pdf
30. Vafaei, M. (2025). Revitalization of Human Settlements with an Agile Service Approach Case Study: The Historic Village of Esfahk. Journal of Revitalization School, 2 (5), 26-41.
31. "Is Qom prepared for a potential major earthquake?" (January 2024). Islamic Republic News Agency (IRNA). https://www.irna.ir/news/85334077
32. Zarei, B. (May 2024). 6,400 deteriorated housing units in Qom are under renovation. IRNA. https://www.irna.ir/news/85481761
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |