Journal of Revitalization School

fa نقد برنامه‌ها (طرح‌ها)ی بازآفرینی شهری Criticism of Urban Regeneration Programs (Plans) نقطه نظر/ سرمقاله Editorial نقطه نظر/ سرمقاله Editorial <div style="text-align: justify;">درک و سعی در حل مشکلات فضاهای شهری، از بعد از پایان جنگ جهانی دوم همواره در مرکز توجه دولت‌ها و مدیریت‌های شهرها بوده‌اند. تاریخ این تلاش‌ها نشان ‌می‌دهند که در کشورهای پیشرفته با وجود شرایط بسیار ویژه، نسبت به اکثریت کشورهای در حال توسعه، مسئولان امر ضمن بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین روش‌های موجود در جهان برای سامان‌دهی محیط‌های زیست شهری، همواره از حوزۀ تحقیق و پژوهش مستمر و ارزیابی اقدامات قبلی و استقبال از روش‌های جدید و مبتی‌بر کندوکاو در لایه‌های مختلف آرمان‌های بهسازی محیط‌های شهری پشتیبانی می‌کند. همۀ این مجموعه ناشی از وجود شفافیت و تعهد به پاسخ‌گویی مدیران به کسانی است که با رأی آن‌ها و برای بهبود و ارتقاء محیط زیست شهری آن به میدان آمده‌اند. اگر مداخله در محیط و از جمله تدارک برنامه‌ها و طرح‌هایی برای به اصطلاح «بازآفرینی محیط‌های شهری» در فضایی غیر از آنچه توصیف شد صورت پذیرد، نمی‌توان به محصول نهایی به‌عنوان امری مثبت و سازنده دل خوش کرد. مدیریت‌شهری در ایران در فضایی کدر، غیرشفاف و اغلب تاریک صورت می‌پذیرد. بسیاری از اقدامات و مداخلات شهرداری‌ها به‌خصوص همین طرح‌های موسوم به بازآفرینی بافت‌های فرسودۀ شهری در کشور هرگز نتوانسته‌اند حتی به اهداف ادعایی نزدیک شوند. تجربه نشان می‌دهند که حرف‌ها و نوشته‌هایی که در این خصوص گفته و نوشته می‌شوند اصلاً اهمیتی ندارند. مهم حرف‌ها و نوشته‌هایی هستند که هرگز بیان نمی‌شوند و به رشتۀ تحریر در نمی‌آیند. مثلاً هرگز گفته نمی‌شود که اهداف واقعی در حوزۀ بازآفرینی شهری کدام‌اند؟ یا هرگز مشخص نمی‌شود چه منافعی از قبل این برنامه‌ها و طرح‌ها تأمین می‌شوند؟ در برخوردها و سخنرانی‌ها بیان نمی‌شود که چرا و چگونه انسان و محیط در طرح‌های بازآفرینی شهری از هم کاملاً جدا در نظر گرفته می‌شوند. مشخص نیست این طرح‌ها برای حل کدام مسائل محیط‌های محروم و نا برخوردار در دستور کار قرار گرفته‌اند. به نظر می‌رسد تمرکز بر کمبودهای ظاهری و فیزیکی محلات و مناطق محروم شهری بیشتر در راستای انباشت چرخه‌ای قدرت و سرمایه معنا پیدا می‌کند. به همین علت است که تعارض منافع افراد و خانوارهای محروم با مجموعۀ مدیریت و اجرای طرح‌های بازآفرینی شهری اغلب کاملاً مشهود است. زیرا اگر هدف ارتقاء سطح زندگی جمعیت محروم شهری منظور نظر باشد، باید تبعات این حرکت انسانی و توسعه‌محور در همۀ شهرهای ایران به‌خوبی قابل مشاهده، اندازه‌گیری و ارزیابی باشد. شهر مانند بک کوه یخ بسیار عظیم است. معمولاً آن بخشی از شهر که دیده می‌شود و مورد قضاوت قرار می‌گیرد، تنها بخش کوچکی از این کوه یخ است. روند‌ها و فرایندها در ایران از حدود 100 سال پیش تاکنون به‌گونه‌ای رقم خورده‌اند که مردم عادی فقط بخش کوچکی از شهر را می‌بینند و درک می‌کند و بخش مهمی از نخبگان و متخصصان و مدیران شهری ترجیح می‌دهند برای تأمین منافع خاص خود آن بخش ناپیدا از شهر را عمداً نادیده بگیرند. بدین ترتیب مشخص است که علت شکست و ناکامی طرح‌های بازآفرینی نواحی فرسودۀ شهری در ایران به بخشی از ماجرا باز می‌گردد که اصولاً با چشم غیر مسلح قابل رؤیت نیست. </div> <div style="text-align: justify;">Understanding and addressing the issues of urban spaces have been the major concern of governments and city management since the end of World War II. The records of those efforts show that in advanced countries, regardless of their special conditions, compared to the majority of developing countries, the authorities, utilize the most advanced methods available in the world to organize urban environments, always support continuous research and evaluation of ex-measures to embrace innovative methods exploring the different layers of the ideals which improve urban environments. The reason is the transparency and commitment of managers to those people who chose them via votes to improve and promote their urban environment. If intervention in the environment, including the preparation of programs and plans for the so-called "recreation of urban environments," takes place in a space other than what has been described, the final product cannot be considered positive and constructive. Urban management in Iran takes place in a misty, opaque, and often dark atmosphere. Many of the actions and interventions of municipalities, especially the so-called plans to regenerate worn-out urban textures in the country, have never gotten close to their claimed goals. Experience shows that the words and writings about this matter are of no importance at all while what is not written is significant. For instance, it is never said what are the real goals of urban regeneration. It has never been clear what benefits these programs and plans will provide in advance. In meetings and speeches, it is not stated why and how humans and the environment are considered completely separate in urban regeneration plans. It is not clear which issues of deprived and underprivileged environments these plans are on the agenda to address. It seems that focusing on the physical and apparent deficiencies of deprived urban neighborhoods and areas makes more sense in line with the cyclical accumulation of power and capital. This is why the conflict of interests of deprived individuals and households with the management and implementation of urban regeneration projects is evident. The reason is if the goal is to improve the living standards of the deprived urban population, the consequences of this human and development-oriented movement in all Iranian cities must be seen, measured, and evaluated. The city can be compared to the tip of a huge iceberg. The part of the city that is usually seen and judged represents only a small part of this iceberg. Since about 100 years ago, the trends and processes in Iran, have been in such a way that ordinary people only see and understand a small part of the city, and a significant part of the elites, experts, and urban managers prefer to ignore that invisible part of the city deliberately to protect their interests. Thus, it is clear that the reason for the failure of the plans to regenerate worn-out urban areas in Iran goes back to a part of the story that is basically invisible to the naked eye.  </div> نقد, بازآفرینی شهری, مدیریت شهری. Criticism, f Urban Regeneration Programs, Urban Management. 5 5 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 Naser Barati ناصر براتی nasserbarati1955@yahoo.com 1003194753284600440 1003194753284600440 Yes School of Architecture, Soore University, Tehran, Iran دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه سوره، تهران، ایران