Journal of Revitalization School

fa تحلیل ساختار فضایی و تحولات اجتماعی محلۀ بالاکفت در بافت تاریخی شیراز Spatial Structure Analysis and Urban Developments of Balakaft Neighborhood in the Historical District of Shiraz تخصصي Special پژوهشي Original Research Article محلۀ بالاکفت یکی از محلات تاریخی شهر شیراز به شمار می‌رود که بافت کالبدی ـ فضایی آن بازتابی از تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در طول زمان است. این تحقیق با هدف شناخت ساختار فضایی، ویژگی‌های کالبدی و تحولات اجتماعی این محله انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی اسناد تاریخی، نقشه‌ها، مشاهدات میدانی و منابع کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بالاکفت به‌عنوان یکی از محلات اصیل و قدیمی شیراز، ساختاری ارگانیک دارد که متأثر از ویژگی‌های طبیعی، نظام معیشتی پیشین و روابط اجتماعی سنتی شکل گرفته است. در گذر زمان، این ساختار به دلیل عوامل مختلفی چون توسعه شهری، تغییرات اقتصادی و مهاجرت، دچار دگرگونی شده، اما همچنان برخی عناصر اصلی بافت تاریخی خود را حفظ کرده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که با وجود تغییر در ترکیب جمعیتی و کاربری‌های فضایی، حس تعلق به محله و برخی مناسبات سنتی میان ساکنان باقی مانده است. نتایج پژوهش بر اهمیت حفظ هویت محله، بازشناسی عناصر ارزشمند تاریخی و تقویت رویکردهای مشارکتی در برنامه‌ریزی شهری تأکید دارد. این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاستگذاری‌های بازآفرینی بافت‌های تاریخی شهری به‌ویژه در شهرهایی با ساختار مشابه، مورد استفاده قرار گیرد. The Balakaft neighborhood is considered one of the historical neighborhoods of Shiraz city, whose physical-spatial context reflects its social, cultural, and economic developments over time. This neighborhood, situated within one of the country's most sensitive historical districts, has undergone fundamental changes in recent years due to external factors. Therefore, this research aims to understand the spatial structure, physical characteristics, and social transformations of this neighborhood and seeks to answer the questions: From an archaeological neighborhood-based perspective, through which components was the Balakaft neighborhood in Shiraz defined? What impact have the structural changes that occurred in this neighborhood had on it? The research method is descriptive-analytical, based on the review of historical documents, maps, field observations, and library resources. The findings indicate that Balakaft, as one of Shiraz’s authentic and old neighborhoods, has an organic structure shaped by natural features, the previous livelihood system, and traditional social relations. Over time, this structure has undergone transformations due to various factors such as urban expansion, economic and cultural changes, yet it has retained some of the main elements of its historical district. Field studies show that despite changes in demographic composition and spatial uses, some traditional relations among residents have remained, while others have completely transformed. The research results emphasize the importance of preserving the neighborhood’s identity, recognizing valuable historical elements, and strengthening participatory approaches in urban planning. This study can serve as a basis for policymaking in the regeneration of urban historical districts, especially in cities with a similar structure.   بالاکفت شیراز,بافت تاریخی,ساختار فضایی, تحولات اجتماعی, هویت محله‌ای Balakaft, Shiraz,: historical context:spatial structure:social changes:neighborhood identity 27 20 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-91-1&slc_lang=fa&sid=1 sedighe owji صدیقه اوجی roya.owji95@gmail.com 1003194753284600805 1003194753284600805 Yes Department of Archaeology, University of Mazandaran گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران seyyed rasoul mousavi haji سید رسول موسوی حاجی seyyedrasool@yahoo.com 1003194753284600806 1003194753284600806 No Department of Archaeology, University of Mazandaran گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران morteza ataei مرتضی عطایی m.ataie@umz.ac.ir 1003194753284600807 1003194753284600807 No Department of Archaeology, University of Mazandaran گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران mohammadreza gholizadeh محمدرضا قلی زاده rezatarikh@pgu.ac.ir 1003194753284600808 1003194753284600808 No History Department, Persian Gulf University, Bushehr گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس بوشهر