fa واکاوی نقش مکان‌ساز منظر سبز بومی در توسعۀ منظر شهری (مطالعه موردی: شهررودخانه‌های دزفول، شوش و شوشتر) تخصصي Special پژوهشي Original Research Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="">منظر سبز شهری به‌عنوان بخشی از منظر شهری دارای تأثیرات فراونی در جنبه‌های مختلف زندگی شهروندان بوده است و چگونگی توسعۀ آن اهمیت به‌سزایی دارد. در برنامه‌های توسعۀ معاصر به منظر سبز صرفاً به‌عنوان پدیده‌ای تزئینی به‌منظور تفرج و به مزایای زیست‌محیطی آن توجه می‌شود که در رویکرد توسعۀ پایدار جنبه‌های اقتصادی و اجتماعی نیز مدنظر است. توسعۀ فضای سبز معاصر در مجاورت رودخانه‌های خوزستان موجب تقلیل عملکردهای چندگانه و نقش هویتی رودخانه و منظر سبز به عناصر تفریحی در شهر و در نتیجه جدایی این دو از زندگی روزمرۀ ساکنان شده است. در برنامه‌های توسعۀ اخیر نیز اغلب الگویی جامع برای همۀ شهرها ارائه می‌شود، این درحالی است که ظرفیت‌های مکانی و نیازهای ساکنان عاملی تعیین‌کننده در فرایند توسعه محسوب می‌شود. شهررودخانه‌های خوزستان نیز دارای ویژگی‌ها و ظرفیت‌های خاص خود هستند که تعیین‌کنندۀ سبک منظر سبز براساس نیاز ساکنان در این شهرهاست. بنابراین، شناخت این سبک و ویژگی‌های آن به‌منظور توسعۀ مکان‌محور ضروری است. این پژوهش با خوانش منظرین به شناسایی این ویژگی‌ها از طریق مشاهدات میدانی با استفاده از روش اکتشافی و در برخی موارد بررسی اسناد تاریخی پرداخت. نتایج مشاهدات نشان دادند سازماندهی منظر سبز در شهرهای دزفول، شوش و شوشتر به‌صورت واحه‌ای به‌منظور سازگاری با اقلیم، مکان‌یابی در نقاط مکث و عطف شهر به‌منظور پیوند با فعالیت‌های روزمره، &nbsp;انتخاب درختان بومی نخل و کُنار (دارای شأن مقدس) به‌صورت تک‌کاشت و به‌طور کلی منظر سبز چندعملکردی است. منظر سبز در پیوند مستمر با زندگی مردم نیازهای ساکنان را برطرف ساخته و براساس ظرفیت‌های عملکردی، اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و هویتی مکان ایجاد شده است. بنابراین، منظر سبز بومی این شهرها با مؤلفه‌های مکان‌ساز خود می‌تواند نقش اساسی در توسعۀ مکان‌محور ایفا کند که نیازمند مورد ملاحظه قراردادن آن در فرایند توسعه است.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;">Urban green landscape as a part of the urban landscape has multiple impacts on various aspects of citizens&#39; lives and how it is developed is of great importance. In contemporary development plans, green landscape is considered merely as a decorative phenomenon for recreation and its environmental benefits are considered, which in the sustainable development approach, economic and social aspects are also considered. The development of contemporary green space in the vicinity of Khuzestan rivers has reduced the multiple functions and identity role of the river and green landscape to recreational elements in the city, and as a result, the separation of these two from the daily lives of residents. In recent development plans, a comprehensive model is often presented for all cities, while the spatial capacities and needs of residents are considered a determining factor in the development process. The river cities of Khuzestan also have their own characteristics and capacities that determine the style of green landscape based on the needs of residents in these cities. Therefore, understanding this style and its characteristics is essential for place-based development. This study, by reading the landscapes, identified these features through field observations using the exploratory method and in some cases, examined historical documents. The results of the observations showed that the green landscape in the cities of Dezful, Susa, and Shushtar was organized as an oasis in order to adapt to the climate, located in the pause poimts and focal points of the city in order to connect with daily activities, selected native palm and kenar trees with sacred status as monocultures, and in general, the green landscape is multifunctional. The green landscape, in continuous connection with people&#39;s lives, has met the needs of residents and has been created based on the functional, climatic, cultural, social, economic, and identity capacities of the place. Therefore, the native green landscape of these cities, with its place-making components, can play a fundamental role in place-based development, which needs to be considered in the development process.</span></div> منظر سبز, توسعۀ مکان‌محور, شهررودخانه, سرزمین خوزستان Green landscape, Place-based development, River city, Khuzestan 30 37 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-71-1&slc_lang=fa&sid=1 Babak Abdi بابک عبدی babakabdi@ut.ac.ir 1003194753284600316 1003194753284600316 Yes Ph.D. Candidate in Landscape Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Iran دانشجوی دکتری معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Zeinab Rezaei زینب رضائی rezaei.zeinab@ut.ac.ir 1003194753284600317 1003194753284600317 No M.A. in Landscape Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Iran کارشناس‌ارشد معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Reyhaneh Nosratian ریحانه نصرتیان nosratian.reyhan@ut.ac.ir 1003194753284600318 1003194753284600318 No M.A. Student in Landscape Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی‌ارشد معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Mohammad Mehrabadi محمد مهرآبادی arshia.mehrabadi@gmail.com 1003194753284600319 1003194753284600319 No M.A. Student in Landscape Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی‌ارشد معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران