fa رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی توسعه، مقایسه تطبیقی رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی، با آخرین سند آمایش سرزمین در ایران تخصصي Special پژوهشي Original Research Article <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">روند تاریخی انواع برنامه‌ریزی برای توسعه روندی به دنبال تجربیات بشر از آنها، روندی رو به رشد و تکامل بوده است. دسته‌بندی‌های مختلفی برای انواع روش‌های برنامه‌ریزی توسعه وجود دارد، اما برای مطالعه روش متأخر که حاصل تجربه برنامه‌های پیشین و به روزترین آنهاست این نوشتار به بررسی سند آمایش سرزمین پرداخته است. این سند که از لحاظ تاریخی به حدود 50 سال پیش و خاستگاه کشور فرانسه بازمی‌گردد، در همان سال‌های نخست به سندی همه گیر برای کشورهای مختلف تبدیل می‌شود. سبک‌های مختلف این سند در طول سال‌های اخیر، نشان از پویایی مبانی نظری و فکری آن است که روز به روز ابعاد مختلفی از برنامه‌ریزی و توسعه را در بر می‌گیرد. اما این مطالعه، به دنبال تبیین رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی توسعه، مقایسه‌ای تطبیقی بین آخرین مبانی تدوین اسناد آمایش سرزمین و رویکرد منظر انجام داده است. این مقایسه که در بررسی نمونه موردی و در ابعاد عملیاتی تر به سند ملی آمایش سرزمین ایران ارجاع می‌دهد، نشان می‌دهد تفاوت رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی، به عنوان یک رویکرد مکان‌محور برای توسعه، با رویکرد فکری و سیاست گذار حاکم بر سند آمایش سرزمین، به اختلاف و تفاوت معنایی که این دو رویکرد از &laquo;مکان&raquo; ارائه می‌دهند برمی‌گردد. نگاه نوی فلسفی علم منظر و رویکرد برخاسته از آن در روش برنامه‌ریزی که تعاریف جدیدی از مکان ارائه می‌دهد، محل افتراق آن با روش حاکم بر برنامه‌ریزی سند آمایش سرزمین است. هرچند سند آمایش سرزمین، بر مبنای مفاهیم جدیدتری از برنامه‌ریزی تحت عنوان آمایش و مناطق جغرافیایی تحت عنوان سرزمین تعریف شده است، اما چون اساساً در امتداد علوم جزءنگر در برنامه‌ریزی تولد و رشد یافته است، قادر به پوشش دادن مفاهیم هستی شناسانه علوم کل‌نگری چون منظر مانند مکان نیست. این موضوع در این تحقیق در خلال تعاریفی که در لایه‌های مختلف نظری تا عملیاتی از فضا، مکان یا سرزمین ارائه شده است و مقایسه آن با تعریف مکان در علم منظر به دست آمده است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <p lang="en">The historical evolution of development planning methods has progressed in a growing and adaptive manner, shaped by human experience over time. Although various classifications exist for types of development planning approaches, this paper focuses on the land‑use planning document (Territorial Planning) as the most recent method&mdash;one that has emerged from earlier planning experiences and represents current best practice.</p> <p lang="en">This document, which historically dates back about fifty years and originates from France, quickly became a widely adopted planning model across different countries. The diversity of its versions in recent decades reflects the dynamism of its theoretical and conceptual foundations, which increasingly encompass broader dimensions of planning and development.</p> <p lang="en">However, this study aims to explain the landscape-based approach within development planning by conducting a comparative analysis between the latest theoretical foundations of territorial planning documents and the landscape approach. This comparison, which refers&mdash;at the level of applied and case-study analysis&mdash;to Iran&rsquo;s National Territorial Planning Document, shows that the differences between a landscape-oriented, place-based approach to development and the dominant conceptual and policy framework of territorial planning stem from their fundamentally different interpretations of &ldquo;place.&rdquo;</p> <p lang="en">The philosophical foundations of landscape science and the planning methods derived from it introduce new definitions of place, which diverge from the methodological foundations of territorial planning documents. Although territorial planning is based on newer concepts&mdash;&ldquo;planning&rdquo; as land-use allocation and &ldquo;territory&rdquo; as the geographical unit of analysis&mdash;it has developed within reductionist scientific traditions. For this reason, it cannot fully encompass ontological concepts found in holistic sciences such as landscape studies, including the concept of place. This issue becomes evident in this research through the comparison of definitions related to space, place, and territory at different theoretical and practical levels with the definition of place in landscape science.</p> <br> <button data-v-3b185968="" tabindex="0" type="button"></button><button data-v-3b185968="" tabindex="0" type="button"><i aria-hidden="true" role="img">autorenew</i></button><button data-v-3b185968="" tabindex="0" type="button"><i aria-hidden="true" role="img">thumb_up</i></button><button data-v-3b185968="" tabindex="0" type="button"><i aria-hidden="true" role="img">thumb_down</i></button> سند آمایش سرزمین, رویکرد منظر, برنامه‌ریزی توسعه, مکان, مکان‌محور Territorial Planning Document (یا National Territorial Development Plan), Landscape Approach, Development Planning, Place, Place-based 0 0 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-143-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Jamshidian محمد جمشیدیان mhmd.jamshidian@alumni.ut.ac.ir 1003194753284600862 1003194753284600862 Yes Tehran University دانشگاه تهران