1- گروه مطالعات و حفاظت از میراث معماری و شهری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری
2- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری
چکیده: (208 مشاهده)
شرح مسئله: تاریخنگاری معماری معاصر ایران غالباً به نقش نهادهای اجتماعی در شکلگیری «حرفۀ معماری» بیتوجه بوده است؛ این در حالی است که نشریات تخصصی بهعنوان یکی از این نهادها عرصهای کلیدی برای تعریف، مرزبندی و مشروعیتبخشی به هویت حرفهای معماران بودهاند. پژوهش حاضر با بررسی این خلأ نقش فعال رسانهها در صورتبندی حرفۀ معماری را واکاوی میکند.
پرسش و فرضیه: پرسش اصلی این است که نشریات تخصصی دورۀ پهلوی دوم، حرفۀ معماری را چگونه بازنمایی و صورتبندی کردهاند؟ فرضیۀ پژوهش آن است که این نشریات با بهرهگیری از سازوکارهای گفتمانی و بصری، حرفۀ معماری را بهعنوان دانشی تخصصی، دارای اقتدار فنی و پیوندخورده با پروژههای مدرنسازی دولت صورتبندی کرده و به تثبیت هویت حرفهای معماران یاری رساندهاند.
روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد تفسیری-تاریخی و از طریق مطالعۀ تطبیقی دو نشریۀ شاخص «آرشیتکت» و «هنر و معماری» بهعنوان اسناد آرشیوی انجام شده است. تحلیل دادهها در سه سطحِ درهمتنیدۀ واژگانی-گفتمانی، ژانری-سازمانی و بصری-چیدمانی صورت گرفته است.
یافتهها: یافتهها نشانگر وجود دو «رژیم بازنمایی» متمایز است. در دهۀ ۱۳۲۰ (مجلۀ آرشیتکت)، «رژیم آموزشی-فنی» با تأکید بر تخصص، نظارت و استاندارد، معمار را در نقش «تنظیمگر فنی و ناظر اجتماعی» بازنمایی میکند. در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ (مجلۀ هنر و معماری)، «رژیم بینالمللی-فرهنگی» با تمرکز بر جریانهای جهانی، هنر و پیوند با بازار، معمار را در نقش «کنشگر فرهنگی-شبکهای» صورتبندی مینماید.
بیان نتیجه: این گذار، بازتاب بلوغ تاریخی حرفۀ معماری در ایران است: از مرحلۀ «دفاع از مرزهای تخصص» در برابر ساختوساز غیرنهادمند، به مرحلۀ «توسعۀ نفوذ فرهنگی و شبکهای» در بستر اقتصاد روبهرشد و ارتباطات جهانی؛ بدین ترتیب، نشریات تخصصی نهصرفاً بازتابدهنده، بلکه کنشگرانی فعال در برساخت هویت و اقتدار حرفهای معماری بودهاند.
پرسش و فرضیه: پرسش اصلی این است که نشریات تخصصی دورۀ پهلوی دوم، حرفۀ معماری را چگونه بازنمایی و صورتبندی کردهاند؟ فرضیۀ پژوهش آن است که این نشریات با بهرهگیری از سازوکارهای گفتمانی و بصری، حرفۀ معماری را بهعنوان دانشی تخصصی، دارای اقتدار فنی و پیوندخورده با پروژههای مدرنسازی دولت صورتبندی کرده و به تثبیت هویت حرفهای معماران یاری رساندهاند.
روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد تفسیری-تاریخی و از طریق مطالعۀ تطبیقی دو نشریۀ شاخص «آرشیتکت» و «هنر و معماری» بهعنوان اسناد آرشیوی انجام شده است. تحلیل دادهها در سه سطحِ درهمتنیدۀ واژگانی-گفتمانی، ژانری-سازمانی و بصری-چیدمانی صورت گرفته است.
یافتهها: یافتهها نشانگر وجود دو «رژیم بازنمایی» متمایز است. در دهۀ ۱۳۲۰ (مجلۀ آرشیتکت)، «رژیم آموزشی-فنی» با تأکید بر تخصص، نظارت و استاندارد، معمار را در نقش «تنظیمگر فنی و ناظر اجتماعی» بازنمایی میکند. در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ (مجلۀ هنر و معماری)، «رژیم بینالمللی-فرهنگی» با تمرکز بر جریانهای جهانی، هنر و پیوند با بازار، معمار را در نقش «کنشگر فرهنگی-شبکهای» صورتبندی مینماید.
بیان نتیجه: این گذار، بازتاب بلوغ تاریخی حرفۀ معماری در ایران است: از مرحلۀ «دفاع از مرزهای تخصص» در برابر ساختوساز غیرنهادمند، به مرحلۀ «توسعۀ نفوذ فرهنگی و شبکهای» در بستر اقتصاد روبهرشد و ارتباطات جهانی؛ بدین ترتیب، نشریات تخصصی نهصرفاً بازتابدهنده، بلکه کنشگرانی فعال در برساخت هویت و اقتدار حرفهای معماری بودهاند.
شمارهی مقاله: 3
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |