Journal of Revitalization School

fa بازشناسی منطق تأمین محلی آب در راه تاریخی گمبرون–لار: سازمان فضایی منزلگاه‌ها و پشتیبانی از حرکت در سده هفدهم Reconstructing the Logic of Local Water Provision along the Historic Gombroon–Lar Route: Spatial Organization of Waystations and the Support of Movement in the Seventeenth Century تخصصي Special پژوهشي Original Research Article چکیده مسئله و هدف: پژوهش‌های پیشین درباره راه تاریخی گمبرون–لار عمدتاً بر بازشناسی مسیر، منزلگاه‌ها و کاروانسراهای آن متمرکز بوده‌اند؛ بااین‌حال، تفاوت شیوه‌های تأمین آب و رابطه آنها با سازمان فضایی منزلگاه‌ها کمتر در مقیاس مسیر و بر پایه شاخص‌های مشترک بررسی شده است. مسئله این پژوهش آن است که منزلگاه‌های این راه در محیط کم‌آب جنوب ایران چگونه از منابع و شیوه‌های متفاوت محلی برای پاسخ‌گویی به نیازهای توقف، سکونت، تولید و حرکت بهره می‌گرفتند. هدف پژوهش، تحلیل رابطه میان منبع آب، منزلگاه و عملکرد مرحله‌ای مسیر در سده هفدهم است. روش پژوهش: پژوهش با رویکرد تاریخی–فضایی و بر پایه تحلیل تطبیقی منزلگاه‌های منتخب انجام شده است. گزارش‌های همزمان گارسیا د سیلوا فیگوئروآ و ژان‌باتیست تاورنیه با مطالعات تاریخی و میدانی مربوط به مسیر سنجیده شده‌اند. در ارزیابی داده‌ها، میان گزارش مستقیم منابع، موارد دارای تأیید متقابل و استنتاج‌های تحلیلی تمایز گذاشته شده و وجود تاریخی منزلگاه، تاریخ‌گذاری بقایای موجود و رابطه زمانی و کارکردی تأسیسات آب با محل توقف، به‌عنوان ادعاهایی مستقل بررسی شده‌اند. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که منزلگاه‌های بررسی‌شده از الگوی فنی یا فضایی واحدی برای تأمین آب پیروی نمی‌کردند. در گچین، دسترسی به مخزن و نحوه استفاده از آن اهمیت داشت؛ در کهورستان و هرمود، منابع آب با سکونت و فعالیت‌های تولیدی پیوند داشتند؛ و در تنگ‌دالان، انتقال و توزیع آب در پهنه‌ای گسترده‌تر از محل توقف انجام می‌شد. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که عملکرد بخش‌های بررسی‌شده مسیر به تکرار یک فناوری ثابت وابسته نبود و از منابع و شیوه‌های متناسب با شرایط هر مکان پشتیبانی می‌شد. نوآوری پژوهش در مقایسه روابط آب، سکونت، تولید و توقف و بازتعریف واحد تحلیل در قالب رابطه «آب–منزلگاه–مسیر» است. این بازخوانی، بدون تعمیم مستقیم الگوهای تاریخی به شرایط امروز، بر اهمیت تنوع منابع و سازگاری شیوه‌های تأمین آب با ویژگی‌های هر مکان در مطالعات احیای زیرساخت تأکید می‌کند.   Problem and Objective: Previous studies of the historic Gombroon–Lar route have mainly focused on reconstructing its course and identifying its waystations and caravanserais. However, differences in water-provision practices and their relationship to the spatial organization of waystations have received limited comparative attention at the scale of the route and through shared analytical criteria. This study examines how waystations in the water-scarce environment of southern Iran used different local resources and practices to meet the needs of stopping, settlement, production, and movement. Its objective is to analyze the relationship between water sources, waystations, and the stage-by-stage functioning of the route in the seventeenth century. Research Method: The study adopts a historical–spatial approach based on the comparative analysis of selected waystations. Contemporary accounts by García de Silva y Figueroa and Jean-Baptiste Tavernier are assessed alongside historical and field-based studies of the route. The analysis distinguishes between direct statements in contemporary sources, cases supported by corroborating evidence, and analytical inferences. It also treats the historical existence of a waystation, the dating of surviving remains, and the chronological and functional relationship between water facilities and stopping places as separate claims. Findings and Conclusion: The examined waystations did not follow a single technological or spatial model of water provision. At Gachin, access to a reservoir and its use were important; at Kahurestan and Hormud, water resources were linked to settlement and productive activities; and at Tang-e Dalan, water conveyance and distribution extended beyond the immediate stopping place. These differences indicate that the functioning of the examined sections of the route did not depend on a fixed technology, but was supported by resources and practices adapted to local conditions. The study’s main contribution lies in comparing relationships among water, settlement, production, and stopping and in redefining the unit of analysis through the “water–waystation–route” relationship. Without directly transferring historical models to present conditions, the findings emphasize resource diversity and the adaptation of water-provision practices to local characteristics in studies of infrastructure revitalization.   گمبرون–لار؛ تأمین آب؛ منزلگاه تاریخی؛ سازمان فضایی؛ زیرساخت حرکت؛ احیای زیرساخت آب. Keywords: Gombroon–Lar Route, Water Provision, Historic Waystations, Spatial Organization, Mobility Infrastructure, Water Infrastructure Revitalization. 0 0 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-173-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Ataei Ashtiani زهره عطایی آشتیانی zohreashtiani2013@gmail.com 10031947532846001051 10031947532846001051 Yes Institute for Humanities and Cultural Studies پژوهگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی