دوره 4، شماره 11 - ( 12-1405 )
جلد 4 شماره 11 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
کارشناس ارشد معماری منظر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، negin.rbojani@ut.ac.ir
چکیده: (946 مشاهده)
بیان مسئله: دهکده تفریحی و گردشگری گهرپارک سیرجان، بزرگترین دهکدۀ گردشگری خاورمیانه، متشکل از انواع کاربری‌های تفریحی، اقامتی، ورزشی و خدماتی با چشم‌انداز حرکت سیرجان به سمت توسعۀ پایدار طراحی شده است. گل‌گهر در جایگاه منبع سرمایه‌داری در این پروژه به عنوان یک ظرفیت و پتانسیل برای توسعه باید باشد و طراحی پارک با این وسعت و عملکرد باید فرصتی برای ارتقای زیست باشد اما مشاهده و واکاوی کیفیت پارک، فراتر از کمیت آن گویای مغایرت‌های این طرح با آرمان‌های توسعۀ پایدار و از طرفی عدم تناسب با شهر کارگری سیرجان است و به دنبال آن تهدیدی برای سرزمین سیرجان به‌مثابۀ یک مکان است.
اهداف پژوهش: در این پژوهش در وهلۀ اول تلاش می‌شود که با وجود سرمایه‌گذاری گل‌گهر به عنوان یک فرصت در ارتقای گردشگری، گهرپارک با اتخاذ نگاهی عادلانه آسیب‌شناسی شود و در وهلۀ دوم با نگاهی کل‌نگر چرایی اتخاذ چنین طرحی از سوی مدیران واکاوی شود و در وهلۀ بعد تأثیر این تصمیمات گهرپارک بر جامعۀ محلی واکاوی شود و در نهایت نسبت گردشگری سرمایه‌داری با مکان و جامعۀ محلی واکاوی شود.
روش پژوهش: این پژوهش، پژوهشی توصیفی-تحلیلی است که با تکیه بر مشاهدۀ میدانی-اکتشافی و کتابخانه‌ای با اتخاذ رویکرد پیاده‌روی (به‌عنوان روشی ویژه برای پژوهش منظر) به بررسی موضوع پرداخته است.
نتیجه‌گیری: آسیب‌شناسی گهرپارک، در ابعاد مختلف (سطح برنامه‌ریزی و مدیریتی، سطح عملیاتی و ادراکی، سطح ادارکی و معنایی)، به دلیل عدم وجود نگاه چندجانبه و فهم ویژگی‌های سیرجان به عنوان یک سرزمین، نه صرفاً زمینی برای تفریح، توسعه‌ای مکان‌مند تلقی نمی‌شود. بررسی چرایی انتخاب گهرپارک از طرف مدیران گویای این امر است که به صورت کلی تصمیم بر توسعۀ گردشگری با هدف توسعۀ پایدار شهری که در خدمت یک صنعت است، اقدامی ارزشمند است اما عدم وجود نگاه مکان‌مند در چرایی اتخاذ این تصمیم و صرفاً اکتفا به اتخاذ طرحی نمادین، برای نیل به اهداف توسعه‌ای غیرمکان‌مند تلقی می‌شود. بررسی نسبت گهرپارک با جامعۀ محلی این امر را نشان می‌دهد که شاید گهرپارک در وهلۀ اول با «برترین» صفات ارتقای منزلت ذهنی جامعۀ محلی را در پی داشته باشد اما واکاوی آن در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فضایی گویای متمحل شدن فشارهایی در طولانی مدت و در واقع مغفول ماندن حضور جامعۀ محلی در طرح است. گردشگری سرمایه داری به سبب پتاسیل های سرمایه دار میتواند یک فرصت برای ارتقای زیست و موتور رشد باشد اما نیازمند اتخاذ رویکردی همه‌جانبه است که عدم اتخاذ چنین رویکردی به‌جای ارتقای کیفیت زیست، تخریب مکان و تضعیف جامعۀ محلی را در پی خواهد داشت.
اهداف پژوهش: در این پژوهش در وهلۀ اول تلاش می‌شود که با وجود سرمایه‌گذاری گل‌گهر به عنوان یک فرصت در ارتقای گردشگری، گهرپارک با اتخاذ نگاهی عادلانه آسیب‌شناسی شود و در وهلۀ دوم با نگاهی کل‌نگر چرایی اتخاذ چنین طرحی از سوی مدیران واکاوی شود و در وهلۀ بعد تأثیر این تصمیمات گهرپارک بر جامعۀ محلی واکاوی شود و در نهایت نسبت گردشگری سرمایه‌داری با مکان و جامعۀ محلی واکاوی شود.
روش پژوهش: این پژوهش، پژوهشی توصیفی-تحلیلی است که با تکیه بر مشاهدۀ میدانی-اکتشافی و کتابخانه‌ای با اتخاذ رویکرد پیاده‌روی (به‌عنوان روشی ویژه برای پژوهش منظر) به بررسی موضوع پرداخته است.
نتیجه‌گیری: آسیب‌شناسی گهرپارک، در ابعاد مختلف (سطح برنامه‌ریزی و مدیریتی، سطح عملیاتی و ادراکی، سطح ادارکی و معنایی)، به دلیل عدم وجود نگاه چندجانبه و فهم ویژگی‌های سیرجان به عنوان یک سرزمین، نه صرفاً زمینی برای تفریح، توسعه‌ای مکان‌مند تلقی نمی‌شود. بررسی چرایی انتخاب گهرپارک از طرف مدیران گویای این امر است که به صورت کلی تصمیم بر توسعۀ گردشگری با هدف توسعۀ پایدار شهری که در خدمت یک صنعت است، اقدامی ارزشمند است اما عدم وجود نگاه مکان‌مند در چرایی اتخاذ این تصمیم و صرفاً اکتفا به اتخاذ طرحی نمادین، برای نیل به اهداف توسعه‌ای غیرمکان‌مند تلقی می‌شود. بررسی نسبت گهرپارک با جامعۀ محلی این امر را نشان می‌دهد که شاید گهرپارک در وهلۀ اول با «برترین» صفات ارتقای منزلت ذهنی جامعۀ محلی را در پی داشته باشد اما واکاوی آن در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فضایی گویای متمحل شدن فشارهایی در طولانی مدت و در واقع مغفول ماندن حضور جامعۀ محلی در طرح است. گردشگری سرمایه داری به سبب پتاسیل های سرمایه دار میتواند یک فرصت برای ارتقای زیست و موتور رشد باشد اما نیازمند اتخاذ رویکردی همه‌جانبه است که عدم اتخاذ چنین رویکردی به‌جای ارتقای کیفیت زیست، تخریب مکان و تضعیف جامعۀ محلی را در پی خواهد داشت.
شماره‌ی مقاله: 4
فهرست منابع
1. About Gohar Park. (n.d.). Gohar Park. Retrieved from https://goharpark.ir/fa
2. Afzali, Z. (2022). An analysis in critique and review of opinions presented about the developments of Sirjan City, Iran, from its formation to the Qajar period. Athar. 42(4), 586-605. http://athar.richt.ir/article-2-904-fa.html
3. Akbari, M. R. (2018). Livable street and its role in sustainable urban tourism (case study: Valiasr Street, the section between Park Way Crossroad and Tajrish Square, Tehran) [Doctoral dissertation, University of Tehran]. Irandoc. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/85276a015c8e1d8f9fdd327c1e80cf7f
4. Arseh Architecture and Urban Planning Consulting Engineers. (2016). بازنگری طرح توسعه و عمران (جامع) شهر سیرجان با رویکرد راهبردی [Strategic Revision of the Sirjan Comprehensive Development Plan]. Edare-ye Kol-e Rah va Shahrsazi-ye Ostan-e Kerman [General Department of Roads and Urban Development of Kerman Province]. [in Persian]
5. Ateljevic, I., Morgan, N., & Pritchard, A. (2012). The critical turn in tourism studies: Creating an academy of hope. Routledge. https://books.google.de/books?id=7PwrBgAAQBAJ
6. Augé, M. (2008). Non-places: introduction to an anathropology of supermodernity (M. Farahmand, Trans.). Iran Cultural Studies. (Original work published 1992)
7. Bianchi, R. (2018). The political economy of tourism development: A critical review. Annals of Tourism Research, 70, 88-102. [DOI:10.1016/j.annals.2017.08.005]
8. Bianchi, R. V. (2003). Place and power in tourism development: Tracing the complex articulations of community and locality. PASOS. Revista de Turismo y Patrimonio Cultural, 1(1), 13-32. [DOI:10.25145/j.pasos.2003.01.002]
9. Britton, S. (1991). Tourism, capital, and place: Towards a critical geography of tourism. Environment and planning D: society and space, 9(4), 451-478. [DOI:10.1068/d090451]
10. Britton, S. G. (1982). The political economy of tourism in the Third World. Annals of Tourism Research, 9(3), 331-358. [DOI:10.1016/0160-7383(82)90018-4]
11. Cambridge ALD. (2006). Cambridge Advanced Learner's Dictionary. Cambridge University Press.
12. Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The drivers of greenwashing. California Management Review, 54(1), 64-87. [DOI:10.1525/cmr.2011.54.1.64]
13. Gharib, M. (1977). A new Persian dictionary. Bonyad.
14. Golabzadeh, M. A. (2006). سیرجان خطۀ گهرنشان [Sirjan, the Region Revealing Gohar]. Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Kerman Province.[in Persian]
15. Halabian, A. H., Pourkhosravani, M., & Negahban, S. (2017). Assessment of tourism capabilities of Sirjan geotops using Fassoulas and Comanescu models. Researches in Earth Sciences, 8(4), 112-131. https://esrj.sbu.ac.ir/article_96452.html?lang=en
16. Heidegger, M. (2015). Building, dwelling, thinking. In A. Sharr (Ed.), Heidegger's hut (pp. 29-46). Saless Publication. (Original work published 1971)
17. MacCannell, D. (1999). The tourist: A new theory of the leisure class. University of California Press. https://books.google.de/books/about/The_Tourist.html?id=6V_MQzy021QC&redir_esc=y
18. Mansouri, S. A. (2023). Placed nomads. MANZAR, the Scientific Journal of Landscape, 15(65), 3. [DOI:10.22034/manzar.2023.185721]
19. Mitchell, J., & Ashley, C. (2010). Tourism and poverty reduction: pathways to prosperity. Earthscan Publications. [DOI:10.4324/9781849774635]
20. Mobbs, P. (2009). The "green-Prometheans" - better, but still a futile gesture? [ecolonomics No. 4]. http://www.fraw.org.uk/mei/ecolonomics/
21. Mosedale, J. (2011). Political economy of tourism: A critical perspective. Routledge. https://www.researchgate.net/publication/236881142_Political_economy_of_tourism_A_critical_perspective
22. Papoli Yazdi, M. H., & Saqal, M. (2006). Tourism (Nature & Concepts). SAMT.
23. Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
24. Sharmand Consulting Engineers. (1999). طرح جامع شهر سیرجان [Sirjan City Master Plan]. Sazman-e Maskan va Shahrsazi-ye Ostan-e Kerman[Housing and Urban Development Organization of Kerman Province]. [in Persian]
25. Sinclair, M. T., & Stabler, M. (1997). The economics of tourism. Routledge. [DOI:10.4324/9780203195437]
26. Tuan, Y. F. (1977). Space and place: The perspective of experience. University of Minnesota Press.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |