دوره 4، شماره 10 - ( 3-1405 )
جلد 4 شماره 10 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- گروه مطالعات و حفاظت از میراث معماری و شهری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری
2- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری
چکیده: (2467 مشاهده)
تاریخ‌نگاری معماری معاصر ایران غالباً به نقش نهادهای اجتماعی در شکل‌گیری «حرفۀ معماری» بی‌توجه بوده است؛ این در حالی است که نشریات تخصصی به‌عنوان یکی از این نهادها عرصه‌ای کلیدی برای تعریف، مرزبندی و مشروعیت‌بخشی به هویت حرفه‌ای معماران بوده‌اند. پژوهش حاضر با بررسی این خلأ نقش فعال رسانه‌ها در صورت‌بندی حرفۀ معماری را واکاوی می‌کند. پرسش اصلی این است که نشریات تخصصی دورۀ پهلوی دوم، حرفۀ معماری را چگونه بازنمایی و صورت‌بندی کرده‌اند؟ فرضیۀ پژوهش آن است که این نشریات با بهره‌گیری از سازوکارهای گفتمانی و بصری، حرفۀ معماری را به‌عنوان دانشی تخصصی، دارای اقتدار فنی و پیوندخورده با پروژه‌های مدرن‌سازی دولت صورت‌بندی کرده و به تثبیت هویت حرفه‌ای معماران یاری رسانده‌اند. این پژوهش با رویکرد تفسیری-تاریخی و از طریق مطالعۀ تطبیقی دو نشریۀ شاخص «آرشیتکت» و «هنر و معماری» به‌عنوان اسناد آرشیوی انجام شده است. تحلیل داده‌ها در سه سطحِ درهم‌تنیدۀ واژگانی-گفتمانی، ژانری-سازمانی و بصری-چیدمانی صورت گرفته است. یافته‌ها نشانگر وجود دو «رژیم بازنمایی» متمایز است. در دهۀ ۱۳۲۰ (مجلۀ آرشیتکت)، «رژیم آموزشی-فنی» با تأکید بر تخصص، نظارت و استاندارد، معمار را در نقش «تنظیم‌گر فنی و ناظر اجتماعی» بازنمایی می‌کند. در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ (مجلۀ هنر و معماری)، «رژیم بین‌المللی-فرهنگی» با تمرکز بر جریان‌های جهانی، هنر و پیوند با بازار، معمار را در نقش «کنشگر فرهنگی-شبکه‌ای» صورت‌بندی می‌نماید. این گذار، بازتاب بلوغ تاریخی حرفۀ معماری در ایران است: از مرحلۀ «دفاع از مرزهای تخصص» در برابر ساخت‌وساز غیرنهادمند، به مرحلۀ «توسعۀ نفوذ فرهنگی و شبکه‌ای» در بستر اقتصاد روبه‌رشد و ارتباطات جهانی؛ بدین ترتیب، نشریات تخصصی نه‌صرفاً بازتاب‌دهنده، بلکه کنشگرانی فعال در برساخت هویت و اقتدار حرفه‌ای معماری بوده‌اند.
شماره‌ی مقاله: 4
فهرست منابع
1. اژدری، عباس. (1326). ساختمان خانه‌های ارزان در ایران. شمارۀ 4، تیر، 133-125.
2. بازرگان، مهدی. (1327). رضایت از خانه. آرشیتکت، شمارۀ 6، تیر، 200-198.
3. بی‌نا. (1351). تازه‌های صنعت و معماری، هنر و معماری، شمارۀ 14، سال چهارم، تیر و شهریور، 83-82.
4. بی‌نا. (1327). آرشیتکت‌های ما را بشناسید: محسن فروغی. آرشیتکت، شمارۀ 6، تیر، 217-213.
5. پیشوائی، حمیدرضا؛ میرزائی، زهرا و زارعی حاجی‌آبادی، سینا. (1398). بررسی مقولات کلیدی در ادبیات معماری معاصر ایران: 1394-1325. فصلنامۀ علمی معماری و شهرسازی، 30(89)، 14-44.
6. خورسند، منوچهر. (1326). تاریخچۀ ساختمان خانه‌های ارزان در اروپا، آرشیتکت، شمارۀ 4، تیر، 125-120.
7. رئیسی، ایمان و دانشپور، عبدالهادی. (1389). تحلیل محتوای نقدهای معماری نشریات معماری ایران از 1325 تا 1380 خورشیدی، هویت شهر، 5(8)، 39-46.
8. سیحون، هوشنگ. (1351). لوکوربوزیه، ترجمه از فرانسه س-عشرتی، هنر و معماری، شمارۀ 14، سال چهارم، تیر و شهریور، 14.
9. کسائی، رضا. (1351). لوکوربوزیه، هنر و معماری، شمارۀ 14، سال چهارم، تیر و شهریور، 15.
10. گرنفلد. (1326). خانه‌های ارزان کوی 400 خانه، شمارۀ 4، تیر، 138-134.
11. گروت، لیندا و دیوید وانگ. (1386). روش‌های تحقیق در معماری، علیرضا عینی‌فر، چاپ نهم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
12. مشیری، ایرج. (1325). هدف ما، آرشیتکت، شمارۀ 1، مرداد و شهریور، 2-1.
13. مقتدر، محمدرضا. (1351). لوکوربوزیه، هنر و معماری، شمارۀ 14، سال چهارم، تیر و شهریور، 14.
14. وارطان. (1325). مسائل مربوط به معماری در ایران، آرشیتکت، شمارۀ 1، 9-4.
15. وارطان. (1326). مسائل مربوط به معماری در ایران، آرشیتکت، شمارۀ 4، 140-139.
16. Abbott, A. (2014). The System of Professions: An Essay on the Division of Expert Labor. University of Chicago Press.
17. Bourdieu, P., & Thompson, J. B. (1991). Language and Symbolic Power. Harvard University Press.
18. Chatterjee, A., & Chatterjee, M. (2024). Exploring the Intersection of Design and Discourse: The Role of Architectural Journalism in Shaping our Built Environment. Communication Today, 28(4), 61-68.
19. Hajiabadi, S. Z. (2024). Shattering the Glass Ceiling: Women's Roles and Images in Iranian Architectural Magazines (1946-2001). SPACE International Journal of Conference Proceedings, 4(1), 1-15. [DOI:10.51596/sijocp.v4i1.6]
20. Miller, C. R. (1984). Genre as social action. Quarterly Journal of Speech, 70(2), 151-167. [DOI:10.1080/00335638409383686]
21. Mirzaei, Z., & Ahari, Z. (2024). The Stage of Dissemination: The Transformation of Architectural Concepts in Iranian Architectural Journals (1941-1967). International Journal of Islamic Architecture, 13(1), 107-144. [DOI:10.1386/ijia_00131_1]
22. Roudbari, S. (2013). The Transnational Transformation of Architecture Practice: Iranian architects in the new geography of professional authority 1945-2012. University of California, Berkeley.
23. Schumacher, S., & Veeder, H. B. (2023). The case for print: architecture trade journals as pedagogical tools for disciplinary knowledge. Journal of Documentation, 79(3), 529-545. [DOI:10.1108/JD-01-2022-0012]
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |