Journal of Revitalization School

fa بازنمایی حرفۀ معماری در ایرانِ پهلوی دوم از خلال نشریات تخصصی؛ مطالعۀ موردی مجلۀ «آرشیتکت» و «هنر و معماری» (1357-1325) The Representation of the Architectural Profession in Second Pahlavi Iran through Specialized Journals: A Case Study of Architect and Honar-o-Me’mari (1946–1979) تخصصي Special پژوهشي Original Research Article تاریخ‌نگاری معماری معاصر ایران غالباً به نقش نهادهای اجتماعی در شکل‌گیری «حرفۀ معماری» بی‌توجه بوده است؛ این در حالی است که نشریات تخصصی به‌عنوان یکی از این نهادها عرصه‌ای کلیدی برای تعریف، مرزبندی و مشروعیت‌بخشی به هویت حرفه‌ای معماران بوده‌اند. پژوهش حاضر با بررسی این خلأ  نقش فعال رسانه‌ها در صورت‌بندی حرفۀ معماری را واکاوی می‌کند. پرسش اصلی این است که نشریات تخصصی دورۀ پهلوی دوم، حرفۀ معماری را چگونه بازنمایی و صورت‌بندی کرده‌اند؟ فرضیۀ پژوهش آن است که این نشریات با بهره‌گیری از سازوکارهای گفتمانی و بصری، حرفۀ معماری را به‌عنوان دانشی تخصصی، دارای اقتدار فنی و پیوندخورده با پروژه‌های مدرن‌سازی دولت صورت‌بندی کرده و به تثبیت هویت حرفه‌ای معماران یاری رسانده‌اند. این پژوهش با رویکرد تفسیری-تاریخی و از طریق مطالعۀ تطبیقی دو نشریۀ شاخص «آرشیتکت» و «هنر و معماری» به‌عنوان اسناد آرشیوی انجام شده است. تحلیل داده‌ها در سه سطحِ درهم‌تنیدۀ واژگانی-گفتمانی، ژانری-سازمانی و بصری-چیدمانی صورت گرفته است. یافته‌ها نشانگر وجود دو «رژیم بازنمایی» متمایز است. در دهۀ ۱۳۲۰ (مجلۀ آرشیتکت)، «رژیم آموزشی-فنی» با تأکید بر تخصص، نظارت و استاندارد، معمار را در نقش «تنظیم‌گر فنی و ناظر اجتماعی» بازنمایی می‌کند. در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ (مجلۀ هنر و معماری)، «رژیم بین‌المللی-فرهنگی» با تمرکز بر جریان‌های جهانی، هنر و پیوند با بازار، معمار را در نقش «کنشگر فرهنگی-شبکه‌ای» صورت‌بندی می‌نماید. این گذار، بازتاب بلوغ تاریخی حرفۀ معماری در ایران است: از مرحلۀ «دفاع از مرزهای تخصص» در برابر ساخت‌وساز غیرنهادمند، به مرحلۀ «توسعۀ نفوذ فرهنگی و شبکه‌ای» در بستر اقتصاد روبه‌رشد و ارتباطات جهانی؛ بدین ترتیب، نشریات تخصصی نه‌صرفاً بازتاب‌دهنده، بلکه کنشگرانی فعال در برساخت هویت و اقتدار حرفه‌ای معماری بوده‌اند.   The historiography of contemporary Iranian architecture has frequently over- looked the role of social institutions in the formation of the “architectural profession.” However, specialized journals, functioning as vital social insti- tutions, have served as crucial platforms for defining, demarcating, and le- gitimizing the professional identity of architects. Addressing this scholarly gap, the present study investigates the active role of architectural media in formulating and structuring the profession. The primary question is: How did specialized architectural journals during the Second Pahlavi era represent and formulate the architectural profession? The research hypothesis posits that these publications, by employing specific discursive and visual mechanisms, structured the architectural profession as a specialized discipline endowed with technical authority and intertwined with state modernization projects, thereby contributing to the consolidation of architects’ professional identity. Adopting an interpretive-historical approach, this research conducts a com- parative study of two prominent journals, Architect and Honar-o-Me’mari (Art and Architecture), treating them as archival documents. Data analysis is performed across three intertwined levels: lexical-discursive, genre-organi- zational, and visual-layout. Findings: The findings reveal the existence of two distinct “regimes of rep-resentation.” During the 1940s (Architect magazine), the “educational-tech- nical regime,” emphasizing expertise, supervision, and standardization, portrayed the architect as a “technical regulator and social supervisor.” Con- versely, in the 1960s and 1970s (Honar-o-Me’mari magazine), the “inter- national-cultural regime,” focusing on global trends, artistic discourse, and market integration, reconfigured the architect as a “networked cultural actor.” This historical transition reflects the maturation of the architectural profes- sion in Iran, shifting from a phase of “defending the boundaries of expertise” against non-institutionalized construction practices to a phase of “expanding cultural and networked influence” amidst a burgeoning economy and increasing global connectivity. Consequently, specialized journals were not merely passive reflectors of change, but rather active agents in the social construction of architectural identity and professional authority. هویت حرفه‌ای, تحلیل گفتمان, تخصص‌گرایی, رژیم بصری, نهادهای میانجی Professional Identity, Discourse Analysis, Professionalism, Visual Regime, Intermediary Institutions. 0 0 http://jors-sj.com/browse.php?a_code=A-10-81-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Saeideh Mahdavian سیده سعیده مهدویان Saeideh.Mahdavian@ut.ac.ir 10031947532846001106 10031947532846001106 Yes Department of Studies and Conservation of Architectural and Urban Heritage, Faculty of Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran گروه مطالعات و حفاظت از میراث معماری و شهری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران Saleh Bondar صالح بندار Saleh.Bondar@gmail.com 10031947532846001107 10031947532846001107 No Department of Architectur, Faculty of Art, University of Tarbiat Modarres دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر، گروه معماری